<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0498"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 498 金刚经正解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 498 金刚经正解</title> <author>淸 龚穊綵註</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">498</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经正解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:32"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0607a" n="0607a"/> <lb ed="X" n="0607a01"/> <lb ed="X" n="0607a02"/><cb:docNumber>No. 498</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0607a03"/><lb ed="R092" n="0559a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚经正解卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0607a04"/> <lb ed="X" n="0607a05"/><lb ed="R092" n="0559a02"/><byline cb:type="author">剩闲居士 龚穊綵 註</byline> <lb ed="X" n="0607a06"/><lb ed="R092" n="0559a03"/><byline cb:type="other">莲舫居士 扈正智 挍</byline> <lb ed="X" n="0607a07"/><lb ed="R092" n="0559a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法会因由分第一</cb:mulu><head>〇法会因由分第一</head><p xml:id="pX25p0607a0709" cb:place="inline"><note place="inline">法者即大乘法也。会者<persName>佛</persName>与诸弟子共会于祇园也。因始也。由 <lb ed="X" n="0607a08"/><lb ed="R092" n="0559a05"/>行也。行必有所始。此法会者。乃作经之因由也</note>。</p> <lb ed="X" n="0607a09"/><lb ed="R092" n="0559a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0607a0901">如是我闻一时<persName>佛</persName>在<note place="inline">至</note>收衣钵洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0607a0901" n="0607a0901"/><anchor xml:id="beg0607a0901" n="0607a0901"/>已<anchor xml:id="end0607a0901"/>敷座而坐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0607a10"/><lb ed="R092" n="0559a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0607a1001">【註】如是者。指此经所言之法也。我。集经者自谓。即 <lb ed="X" n="0607a11"/><lb ed="R092" n="0559a08"/>阿难也。言如是之法。我亲从<persName>佛</persName>闻之。一时者。师弟 <lb ed="X" n="0607a12"/><lb ed="R092" n="0559a09"/>会遇。说此般若之时。<persName>佛</persName>者觉也。自觉觉他。觉行圆 <lb ed="X" n="0607a13"/><lb ed="R092" n="0559a10"/>满。故名曰<persName>佛</persName>。此指释迦。为一曰教主也。<name role="" type="person">舍卫国</name>。梵 <lb ed="X" n="0607a14"/><lb ed="R092" n="0559a11"/>语舍卫。此云闻物。即波斯匿王之国。祇树王之太 <lb ed="X" n="0607a15"/><lb ed="R092" n="0559a12"/>子名祇陀。此云战勝。生时适値战勝。因以为名。树 <lb ed="X" n="0607a16"/><lb ed="R092" n="0559a13"/>是祇陀所施。<name role="" type="person">给孤独园</name>者。王之宰臣。名须达多。<note place="inline">一作 <lb ed="X" n="0607a17"/><lb ed="R092" n="0559a14"/>孥</note>常在此园。赈济孤独。达多原是外道。因在护弥 <lb ed="X" n="0607a18"/><lb ed="R092" n="0559a15"/>长者家。闻<persName>佛</persName>说法。心生敬心。欲得勝地请<persName>佛</persName>住。思 <lb ed="X" n="0607a19"/><lb ed="R092" n="0559a16"/>太子有园。方廣八十顷。空旷淸净。堪为福地。往白 <lb ed="X" n="0607a20"/><lb ed="R092" n="0559a17"/>太子。太子戏曰。若布金满园。吾当与之。达多如其 <lb ed="X" n="0607a21"/><lb ed="R092" n="0559a18"/>言。太子亦不爱金。将金共立精舍。请<persName>佛</persName>说法。比丘 <lb ed="X" n="0607a22"/><lb ed="R092" n="0559b01"/>梵语。华言乞士。谓上乞法于<persName>佛</persName>。以明<anchor xml:id="nkr_note_add_0607a2201" n="0607a2201"/><anchor xml:id="beg0607a2201" n="0607a2201"/>己<anchor xml:id="end0607a2201"/>之真性。下 <lb ed="X" n="0607a23"/><lb ed="R092" n="0559b02"/>乞食于人。以为世人种福。即今之僧也。大比丘。乃 <lb ed="X" n="0607a24"/><lb ed="R092" n="0559b03"/>得道之深者。天人所共恭敬。非小德故。内外教典。 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0607b" n="0607b"/> <lb ed="X" n="0607b01"/><lb ed="R092" n="0559b04"/>无不博通。非寡解故。盖<persName>佛</persName>将说真空无上妙理。必 <lb ed="X" n="0607b02"/><lb ed="R092" n="0559b05"/>得道之深者。方能请问领悟也。千二百五十人。皆 <lb ed="X" n="0607b03"/><lb ed="R092" n="0559b06"/><persName>佛</persName>所化度弟子。常随听法者。俱皆在也。尔时。彼时 <lb ed="X" n="0607b04"/><lb ed="R092" n="0559b07"/>也。<persName>世尊</persName>。擧世之人。所尊敬也。食时。乞食时。非受食 <lb ed="X" n="0607b05"/><lb ed="R092" n="0559b08"/>时。乞食当辰巳。受食当午时也。著衣。著僧伽梨。即 <lb ed="X" n="0607b06"/><lb ed="R092" n="0559b09"/>二十五条之大衣。制像水田。见生福故。<persName>佛</persName>制。入王 <lb ed="X" n="0607b07"/><lb ed="R092" n="0559b10"/>城聚落。应著此衣。犹今之搭戒衣也。持钵。持四天 <lb ed="X" n="0607b08"/><lb ed="R092" n="0559b11"/>王所献之钵。<note place="inline">过去<name role="" type="person">维卫<persName>佛</persName></name>钵。入涅槃後。供龙王宫中。释迦成道。龙王送至海水上。四天 <lb ed="X" n="0607b09"/><lb ed="R092" n="0559b12"/>王取以奉<persName>佛</persName>。此是绀琉璃钵。乞食时持之</note>次第乞。平等行乞。不分贫富 <lb ed="X" n="0607b10"/><lb ed="R092" n="0559b13"/>贵贱也。本处。即祇园也。饭食讫。此饭字作餐字解。 <lb ed="X" n="0607b11"/><lb ed="R092" n="0559b14"/>指受食时言。讫。毕也。洗足。西域行露足故。以水涤 <lb ed="X" n="0607b12"/><lb ed="R092" n="0559b15"/>去尘垢。<anchor xml:id="nkr_note_add_0607b1201" n="0607b1201"/><anchor xml:id="beg0607b1201" n="0607b1201"/>已<anchor xml:id="end0607b1201"/>。完也。敷。布也。佈列高座而坐。即今之止 <lb ed="X" n="0607b13"/><lb ed="R092" n="0559b16"/>静打坐。将说法也。</p> <lb ed="X" n="0607b14"/><lb ed="R092" n="0559b17"/><p xml:id="pX25p0607b1401">【讲】阿难记而言曰。如是经之所言。乃我亲从<persName>佛</persName>闻 <lb ed="X" n="0607b15"/><lb ed="R092" n="0559b18"/>之。<persName>佛</persName>说此经时。在<name role="" type="person">舍卫国</name><name role="" type="person">给孤独园</name>中。与得道之 <lb ed="X" n="0607b16"/><lb ed="R092" n="0560a01"/>大比丘。及相随听法之众。千二百五十人。俱同处 <lb ed="X" n="0607b17"/><lb ed="R092" n="0560a02"/>焉。尔时<persName>世尊</persName>。于日当辰巳。可以乞食之时。著僧伽 <lb ed="X" n="0607b18"/><lb ed="R092" n="0560a03"/>黎大衣。持绀琉璃钵。园在城外。入<name role="" type="person">舍卫城</name>中。次第 <lb ed="X" n="0607b19"/><lb ed="R092" n="0560a04"/>行乞。不越贫以从富。不捨贱以从贵。大慈平等。无 <lb ed="X" n="0607b20"/><lb ed="R092" n="0560a05"/>有选择。乞食既<anchor xml:id="nkr_note_add_0607b2001" n="0607b2001"/><anchor xml:id="beg0607b2001" n="0607b2001"/>已<anchor xml:id="end0607b2001"/>。还归园中。当午受食。饭食事毕。 <lb ed="X" n="0607b21"/><lb ed="R092" n="0560a06"/>将入禅定。于是收入衣钵。使心无繫累。洗足以洁 <lb ed="X" n="0607b22"/><lb ed="R092" n="0560a07"/>其身。乃佈座而坐。说法之因由起矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0607b23"/><lb ed="R092" n="0560a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">善现起请分第二</cb:mulu><head>〇善现起请分第二</head><p xml:id="pX25p0607b2309" cb:place="inline"><note place="inline">分为二节。善现须菩提之别名。当<persName>世尊</persName>趺坐之时。正弟子请 <lb ed="X" n="0607b24"/><lb ed="R092" n="0560a09"/>益之候。故身起恭敬。而请问也</note>。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0607c" n="0607c"/> <lb ed="X" n="0607c01"/><lb ed="R092" n="0560a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0607c0101">时长老须菩提在大众中<note place="inline">至</note>云何降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0607c02"/><lb ed="R092" n="0560a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0607c0201">【註】时。须菩提起问之时。众弟子中。唯德尊而年高 <lb ed="X" n="0607c03"/><lb ed="R092" n="0560a12"/>者。谓之长老。须菩提一名善现。又称空生。尊者初 <lb ed="X" n="0607c04"/><lb ed="R092" n="0560a13"/>生时。其家一空。相师占之。唯善唯吉。故名善吉。偏 <lb ed="X" n="0607c05"/><lb ed="R092" n="0560a14"/>半也。袒露也。所著之衣。半露其右肩。东土以袒为 <lb ed="X" n="0607c06"/><lb ed="R092" n="0560a15"/>慢。西方以袒为敬。表请无上正觉之法。以身担荷 <lb ed="X" n="0607c07"/><lb ed="R092" n="0560a16"/>也。右膝著地。右是正道。左是邪道。亦表请正法。从 <lb ed="X" n="0607c08"/><lb ed="R092" n="0560a17"/>实依归。卑礼承受也。合掌恭敬。东土以拱手为恭。 <lb ed="X" n="0607c09"/><lb ed="R092" n="0560a18"/>西方以合掌为敬。两手相合。肃恭而身不懈。一心 <lb ed="X" n="0607c10"/><lb ed="R092" n="0560b01"/>专注。诚敬而容不息也。白。启问。须菩提向<persName>佛</persName>启问 <lb ed="X" n="0607c11"/><lb ed="R092" n="0560b02"/>而言。<anchor xml:id="nkr_note_add_0607c1101" n="0607c1101"/><anchor xml:id="beg0607c1101" n="0607c1101"/>已<anchor xml:id="end0607c1101"/>上七句。皆集经者叙说也。稀有。言旷劫难 <lb ed="X" n="0607c12"/><lb ed="R092" n="0560b03"/>逢。千界一<persName>佛</persName>。世所稀有。赞<persName>佛</persName>之词。<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>之通称。 <lb ed="X" n="0607c13"/><lb ed="R092" n="0560b04"/>犹华言圣人。如而不生。来而不灭。即真性之体用。 <lb ed="X" n="0607c14"/><lb ed="R092" n="0560b05"/>以立名也。护爱护。念存念。付付授。嘱嘱告。菩萨。本 <lb ed="X" n="0607c15"/><lb ed="R092" n="0560b06"/>云菩提萨埵。略其文而便于称。故云菩萨。菩提花 <lb ed="X" n="0607c16"/><lb ed="R092" n="0560b07"/>言觉悟。萨埵华言有情。觉有情者。众生多有情欲。 <lb ed="X" n="0607c17"/><lb ed="R092" n="0560b08"/>而不能觉。唯菩萨在众生有情之中。自能觉悟而 <lb ed="X" n="0607c18"/><lb ed="R092" n="0560b09"/>不染。又能觉有情众生。而化导之也。诸菩萨。诸众 <lb ed="X" n="0607c19"/><lb ed="R092" n="0560b10"/>也。指凡学于<persName>如来</persName>者。阿谓无。耨多罗谓上。三谓正。 <lb ed="X" n="0607c20"/><lb ed="R092" n="0560b11"/>藐谓等。菩提谓觉。谓无上正<persName>等正觉</persName>。即指真心言 <lb ed="X" n="0607c21"/><lb ed="R092" n="0560b12"/>也。此心包含太虚。孰得而上之。故云无上。然上自 <lb ed="X" n="0607c22"/><lb ed="R092" n="0560b13"/>诸<persName>佛</persName>。下至蠢动。此心正相平等。故云正等。其觉圆 <lb ed="X" n="0607c23"/><lb ed="R092" n="0560b14"/>明普照。无偏无亏。故云正觉。云何犹如何。请<persName>佛</persName>言 <lb ed="X" n="0607c24"/><lb ed="R092" n="0560b15"/>之词。应当也。住止也。降伏者。制御之谓也。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0608a" n="0608a"/> <lb ed="X" n="0608a01"/><lb ed="R092" n="0560b16"/><p xml:id="pX25p0608a0101">【讲】须菩提。在大众中。即从自<anchor xml:id="nkr_note_add_0608a0101" n="0608a0101"/><anchor xml:id="beg0608a0101" n="0608a0101"/>己<anchor xml:id="end0608a0101"/>座位起身。整顿威 <lb ed="X" n="0608a02"/><lb ed="R092" n="0560b17"/>仪。袒其右肩。以示不敢背乎师。屈其右膝。以示不 <lb ed="X" n="0608a03"/><lb ed="R092" n="0560b18"/>敢左乎道。合掌以示其皈依。恭敬以示其严肃。而 <lb ed="X" n="0608a04"/><lb ed="R092" n="0561a01"/>启白于<persName>佛</persName>。以伸问辞。先称赞曰。擧世所小有者我 <lb ed="X" n="0608a05"/><lb ed="R092" n="0561a02"/><persName>世尊</persName>也。又曰<persName>如来</persName>起慈悲心。善能卫护眷念此会 <lb ed="X" n="0608a06"/><lb ed="R092" n="0561a03"/>中之众菩萨。使之信受。善能以此<persName>佛</persName>法。付委嘱讬 <lb ed="X" n="0608a07"/><lb ed="R092" n="0561a04"/>此会中之众菩萨。而使之奉行。又问曰。<persName>世尊</persName>。若有 <lb ed="X" n="0608a08"/><lb ed="R092" n="0561a05"/>善男子善女人。学道之初。发此阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0608a09"/><lb ed="R092" n="0561a06"/>菩提心者。云何为当常住。而使之不退转。至于妄 <lb ed="X" n="0608a10"/><lb ed="R092" n="0561a07"/>心一起。当以何道降伏。而使之不惑乱我真心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0608a11"/><lb ed="R092" n="0561a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0608a1101"><persName>佛</persName>言善哉善哉须菩提<note place="inline">至</note>唯然<persName>世尊</persName>愿乐欲闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0608a12"/><lb ed="R092" n="0561a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0608a1201">【註】重言善哉。赞歎之词。谛审也。仔细听也。应当也。 <lb ed="X" n="0608a13"/><lb ed="R092" n="0561a10"/>如是二句。一云。说在下二分。此但引起。而使审听 <lb ed="X" n="0608a14"/><lb ed="R092" n="0561a11"/>之词。是看得太虚。止知照下者。有以为顶上文谓。 <lb ed="X" n="0608a15"/><lb ed="R092" n="0561a12"/>即此便可以住。即此便可以降伏。即指发菩提心。 <lb ed="X" n="0608a16"/><lb ed="R092" n="0561a13"/>为印可之词。是看得太实。止知承上者。窃以如是 <lb ed="X" n="0608a17"/><lb ed="R092" n="0561a14"/>二字。虚中带实。上承发菩提心来。实中尙虚。下照 <lb ed="X" n="0608a18"/><lb ed="R092" n="0561a15"/>度生佈施去。方是语脉。夫照下引起。人所易晓。顶 <lb ed="X" n="0608a19"/><lb ed="R092" n="0561a16"/>上处不可说。得太尽有碍下文也。唯应辞。然者。然 <lb ed="X" n="0608a20"/><lb ed="R092" n="0561a17"/>其使<anchor xml:id="nkr_note_add_0608a2001" n="0608a2001"/><anchor xml:id="beg0608a2001" n="0608a2001"/>已<anchor xml:id="end0608a2001"/>谛听之言。有以为如儒书曾子之唯一贯 <lb ed="X" n="0608a21"/><lb ed="R092" n="0561a18"/>者。看得太深也。愿心所期。乐心喜好。欲心思得。谓 <lb ed="X" n="0608a22"/><lb ed="R092" n="0561b01"/>心期喜好思得闻住降之详也。</p> <lb ed="X" n="0608a23"/><lb ed="R092" n="0561b02"/><p xml:id="pX25p0608a2301">【讲】<persName>佛</persName>因须菩提请问。妙称<persName>佛</persName>心。故重言善哉善哉。 <lb ed="X" n="0608a24"/><lb ed="R092" n="0561b03"/>以歎美之。遂顺须菩提之言而云。汝以<persName>如来</persName>善护 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0608b" n="0608b"/> <lb ed="X" n="0608b01"/><lb ed="R092" n="0561b04"/>念善付嘱。此善发我未发之言。汝当详审而听。吾 <lb ed="X" n="0608b02"/><lb ed="R092" n="0561b05"/>当为汝说此应住降伏之道。人之菩提觉心。虽本 <lb ed="X" n="0608b03"/><lb ed="R092" n="0561b06"/>来固有。然物欲陷溺。攻取日众。最难发起者。若善 <lb ed="X" n="0608b04"/><lb ed="R092" n="0561b07"/>男善女。既发此心。当如是安住。如是降伏。其妄心。 <lb ed="X" n="0608b05"/><lb ed="R092" n="0561b08"/>须菩提。即因<persName>佛</persName>言。又称<persName>世尊</persName>。弟子愿欲闻其说也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0608b06"/><lb ed="R092" n="0561b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘正宗分第三</cb:mulu><head>〇大乘正宗分第三</head><p xml:id="pX25p0608b0609" cb:place="inline"><note place="inline">大乘者。言非小乘也。<persName>佛</persName>法有大乘小乘。如儒家大学小学。菩萨 <lb ed="X" n="0608b07"/><lb ed="R092" n="0561b10"/>用此大乘法。化导众生。犹车之载物运量有甚大也。宗者心之所主。正者言正。而非邪也</note>。</p> <lb ed="X" n="0608b08"/><lb ed="R092" n="0561b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0608b0801"><persName>佛</persName>告须菩提诸菩萨<note place="inline">至</note>众生相寿者相即非菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0608b09"/><lb ed="R092" n="0561b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0608b0901">【註】诸菩萨摩诃萨。<persName>佛</persName>呼在会之众也。摩诃大也。大 <lb ed="X" n="0608b10"/><lb ed="R092" n="0561b13"/>觉有情。即能救度人者。如是。指下文所告也。众生 <lb ed="X" n="0608b11"/><lb ed="R092" n="0561b14"/>者。谓凡有生之类。上自诸天。下至人物。众生虽多。 <lb ed="X" n="0608b12"/><lb ed="R092" n="0561b15"/>约有九种。若如也。卵胎湿化。有色无色。有想无想。 <lb ed="X" n="0608b13"/><lb ed="R092" n="0561b16"/>非有想非无想也。我者。对众之称。代度生菩萨。设 <lb ed="X" n="0608b14"/><lb ed="R092" n="0561b17"/>为自任之词。非<persName>佛</persName>自谓也。皆尽也。令使也。入者。入 <lb ed="X" n="0608b15"/><lb ed="R092" n="0561b18"/>于其中。无馀。外更无有馀。大涅槃。一切修行者之 <lb ed="X" n="0608b16"/><lb ed="R092" n="0562a01"/>所依归。盖指本来淸净真空心境也。灭消灭。灭尽 <lb ed="X" n="0608b17"/><lb ed="R092" n="0562a02"/>一切愚痴烦恼。度化度。度脱生死苦海。菩萨心平 <lb ed="X" n="0608b18"/><lb ed="R092" n="0562a03"/>等。普愿与一切众生。同入无馀涅槃也。量限量。数 <lb ed="X" n="0608b19"/><lb ed="R092" n="0562a04"/>数目。边边岸。无量无数无边。边之极言其多也。相 <lb ed="X" n="0608b20"/><lb ed="R092" n="0562a05"/>者形迹。执著此形迹。心不虚空。滞而不化。谓之有 <lb ed="X" n="0608b21"/><lb ed="R092" n="0562a06"/>也。我相者。认四大以为<anchor xml:id="nkr_note_add_0608b2101" n="0608b2101"/><anchor xml:id="beg0608b2101" n="0608b2101"/>己<anchor xml:id="end0608b2101"/>有。而成我相。人相对我 <lb ed="X" n="0608b22"/><lb ed="R092" n="0562a07"/>而言。众生相则凡有生者皆是。寿者利长生不灭。 <lb ed="X" n="0608b23"/><lb ed="R092" n="0562a08"/>有悠久之義。</p> <lb ed="X" n="0608b24"/><lb ed="R092" n="0562a09"/><p xml:id="pX25p0608b2401">【讲】<persName>佛</persName>告须菩提说。诸大菩萨。以妄心欲其降。而使 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0608c" n="0608c"/> <lb ed="X" n="0608c01"/><lb ed="R092" n="0562a10"/>真心安住者。果何道以致之。凡人一身。悉皆五阴 <lb ed="X" n="0608c02"/><lb ed="R092" n="0562a11"/>六识。遮蔽我之真性故。与一切众生交接。感我妄 <lb ed="X" n="0608c03"/><lb ed="R092" n="0562a12"/>心时难降伏。何以见之。有性易轻擧飞扬浮动。或 <lb ed="X" n="0608c04"/><lb ed="R092" n="0562a13"/>由躯壳。而名卵生者。有识常流转。习气深重。或由 <lb ed="X" n="0608c05"/><lb ed="R092" n="0562a14"/>胞衣。而名胎生者。有心随邪见。沉沦不省。或感湿 <lb ed="X" n="0608c06"/><lb ed="R092" n="0562a15"/>气。而名湿生者。有情逐景趣。迁流起幻。或随变化。 <lb ed="X" n="0608c07"/><lb ed="R092" n="0562a16"/>而名化生者。有执相修因。著色见者。名为有色。有 <lb ed="X" n="0608c08"/><lb ed="R092" n="0562a17"/>寂守空顽。著无色见者。名为无色。有滞诸闻见。系 <lb ed="X" n="0608c09"/><lb ed="R092" n="0562a18"/>念染著者。名为有想。有绝念不起。致虚守寂者。名 <lb ed="X" n="0608c10"/><lb ed="R092" n="0562b01"/>为无想。有起生灭见。落有无两头機者。名非有想 <lb ed="X" n="0608c11"/><lb ed="R092" n="0562b02"/>非无想。凡此九类众生。迷真逐妄。种姓不同。相因 <lb ed="X" n="0608c12"/><lb ed="R092" n="0562b03"/>性起。妄心建立。随类受生。若天若人若物。虚空等 <lb ed="X" n="0608c13"/><lb ed="R092" n="0562b04"/>神。阴魔等鬼。沉溺世趣。流转生死。下自欲界。上至 <lb ed="X" n="0608c14"/><lb ed="R092" n="0562b05"/>诸天。轮迴六道。难入涅槃者也。以妄感妄。动我妄 <lb ed="X" n="0608c15"/><lb ed="R092" n="0562b06"/>心。起分别见。致难降伏。今我即发平<persName>等正觉</persName>心。则 <lb ed="X" n="0608c16"/><lb ed="R092" n="0562b07"/>众生本心。与我心无二。皆令消融其烦恼。点化其 <lb ed="X" n="0608c17"/><lb ed="R092" n="0562b08"/>染著。觉妄悟真。破愚痴见。息无明火。入于淸净无 <lb ed="X" n="0608c18"/><lb ed="R092" n="0562b09"/>为涅槃妙境。而灭度之。如是灭度。无限量。无计数。 <lb ed="X" n="0608c19"/><lb ed="R092" n="0562b10"/>无边际。一切众生。岂真有众生。使入涅槃而灭度 <lb ed="X" n="0608c20"/><lb ed="R092" n="0562b11"/>之哉。盖众生原有此菩提心。只为迷而不悟。遂生 <lb ed="X" n="0608c21"/><lb ed="R092" n="0562b12"/>种种妄相。今令心地一朝豁然开朗。种姓悉化。顿 <lb ed="X" n="0608c22"/><lb ed="R092" n="0562b13"/>见本性空寂。是乃自性自度。本来无此众生。何得 <lb ed="X" n="0608c23"/><lb ed="R092" n="0562b14"/>而灭度之。夫实无有众生得灭度者。此何以故。盖 <lb ed="X" n="0608c24"/><lb ed="R092" n="0562b15"/>自性本空。无有我人众生寿者之形迹。是为无上 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0609a" n="0609a"/> <lb ed="X" n="0609a01"/><lb ed="R092" n="0562b16"/>菩提心。方是大菩萨。若或有此四相。则于前一切 <lb ed="X" n="0609a02"/><lb ed="R092" n="0562b17"/>众生。妄为分别。心生邪见。起诸烦恼。安得皆令灭 <lb ed="X" n="0609a03"/><lb ed="R092" n="0562b18"/>度。以至涅槃哉。即非菩萨地位中人矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0609a04"/><lb ed="R092" n="0563a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">妙行无住分第四</cb:mulu><head>〇妙行无住分第四</head><p xml:id="pX25p0609a0409" cb:place="inline"><note place="inline">分为二节。妙行。谓修无上正觉精妙之行。无住者。不拘泥执 <lb ed="X" n="0609a05"/><lb ed="R092" n="0563a02"/>著精妙之行。本无住著也</note>。</p> <lb ed="X" n="0609a06"/><lb ed="R092" n="0563a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0609a0601">复次须菩提菩萨于法<note place="inline">至</note>不住声香味触法佈施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0609a07"/><lb ed="R092" n="0563a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0609a0701">【註】复还也。次再也。还再与须菩提言。叙经者之词 <lb ed="X" n="0609a08"/><lb ed="R092" n="0563a05"/>也。</p><p xml:id="pX25p0609a0802" cb:place="inline">宗註。次坐次也。须菩提先于座起。跪而请问。 <lb ed="X" n="0609a09"/><lb ed="R092" n="0563a06"/>至是。使还坐而告之。复次二字<persName>佛</persName>言也。须菩提呼 <lb ed="X" n="0609a10"/><lb ed="R092" n="0563a07"/>而告之也。亦通录为旁参。</p><p xml:id="pX25p0609a1011" cb:place="inline">于法之法。槪指<persName>佛</persName>法。 <lb ed="X" n="0609a11"/><lb ed="R092" n="0563a08"/>言触法之法。属意分别思想皆。是布普也。施捨也。 <lb ed="X" n="0609a12"/><lb ed="R092" n="0563a09"/>色声香味触法为六尘。眼耳鼻舌身意为六根。眼 <lb ed="X" n="0609a13"/><lb ed="R092" n="0563a10"/>入色。耳入声。鼻入香。舌入味。身入触。意入法。为六 <lb ed="X" n="0609a14"/><lb ed="R092" n="0563a11"/>入。触者。来加于身。如饱暖安逸者。妙触也。劳痛饥 <lb ed="X" n="0609a15"/><lb ed="R092" n="0563a12"/>寒者。苦触也。法者。即意之所擧。计挍分别是非之 <lb ed="X" n="0609a16"/><lb ed="R092" n="0563a13"/>类。当于義理者善法也。动于情欲者恶法也。住者。 <lb ed="X" n="0609a17"/><lb ed="R092" n="0563a14"/>即住于根尘。而执著不化也。不住佈施。如以色施 <lb ed="X" n="0609a18"/><lb ed="R092" n="0563a15"/>人。而不存施色之心。声香等亦然。</p> <lb ed="X" n="0609a19"/><lb ed="R092" n="0563a16"/><p xml:id="pX25p0609a1901">【讲】<persName>佛</persName>再与须菩提说。菩萨于一切所行之法。当无 <lb ed="X" n="0609a20"/><lb ed="R092" n="0563a17"/>所执著。即行于佈施。言以色佈施。不著于色。声香 <lb ed="X" n="0609a21"/><lb ed="R092" n="0563a18"/>味触法皆然。盖凡夫贪著。借佈施种福。此为住相。 <lb ed="X" n="0609a22"/><lb ed="R092" n="0563b01"/>佈施著在物上。菩萨行施。了达本空。不住色声香 <lb ed="X" n="0609a23"/><lb ed="R092" n="0563b02"/>味触法。而施无留滞。执著应当也。菩萨行施。理当 <lb ed="X" n="0609a24"/><lb ed="R092" n="0563b03"/>如是也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0609b" n="0609b"/> <lb ed="X" n="0609b01"/><lb ed="R092" n="0563b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0609b0101">须菩提菩萨应如是佈施<note place="inline">至</note>菩萨但应如所教住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0609b02"/><lb ed="R092" n="0563b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0609b0201">【註】相即六根六尘之相。福德乃性中之福德。<persName>佛</persName>恐 <lb ed="X" n="0609b03"/><lb ed="R092" n="0563b06"/>人疑不住相。则落顽空。故言福德。以唤醒之。福德 <lb ed="X" n="0609b04"/><lb ed="R092" n="0563b07"/>无量。福报亦无量。<persName>佛</persName>止言福德者。菩萨但修福。不 <lb ed="X" n="0609b05"/><lb ed="R092" n="0563b08"/>望福报也。不可思量。言其廣大。不可以心思度量 <lb ed="X" n="0609b06"/><lb ed="R092" n="0563b09"/>其多小也。于意云何。言汝意中。作何理会也。四维 <lb ed="X" n="0609b07"/><lb ed="R092" n="0563b10"/>四隅也。如东南方西北方之类。东西南北。四维上 <lb ed="X" n="0609b08"/><lb ed="R092" n="0563b11"/>下。总谓之十方。虚空者。太虚之中。无有纤毫隔碍。 <lb ed="X" n="0609b09"/><lb ed="R092" n="0563b12"/>荡然空明。非心思可能量度。<persName>佛</persName>以福德不可思量 <lb ed="X" n="0609b10"/><lb ed="R092" n="0563b13"/>故。擧十方虚空为喩。虚空岂可思是。故须菩提。皆 <lb ed="X" n="0609b11"/><lb ed="R092" n="0563b14"/>言不也。语毕而呼<persName>世尊</persName>者。敬之至也。虚空而该以 <lb ed="X" n="0609b12"/><lb ed="R092" n="0563b15"/>十方者。是虚空之全体。即非顽空也。如是指上文 <lb ed="X" n="0609b13"/><lb ed="R092" n="0563b16"/>虚空也。</p> <lb ed="X" n="0609b14"/><lb ed="R092" n="0563b17"/><p xml:id="pX25p0609b1401">【讲】<persName>佛</persName>又呼须菩提而言。菩萨自当如是佈施。不住 <lb ed="X" n="0609b15"/><lb ed="R092" n="0563b18"/>于相。何以故。若学道的菩萨。不泥著色声香味触 <lb ed="X" n="0609b16"/><lb ed="R092" n="0564a01"/>法之根尘。以为佈施。则喜捨心空。圆满其福德。量 <lb ed="X" n="0609b17"/><lb ed="R092" n="0564a02"/>等虚空。岂人之心思。可得而测度忖量哉。又问须 <lb ed="X" n="0609b18"/><lb ed="R092" n="0564a03"/>菩提。于汝意中。自谓如何。如东方虚空。可以心思 <lb ed="X" n="0609b19"/><lb ed="R092" n="0564a04"/>度量不。须菩提答云。不可思量。更问南西北方四 <lb ed="X" n="0609b20"/><lb ed="R092" n="0564a05"/>维上下虚空。可思量不。须菩提亦答云。不可思量。 <lb ed="X" n="0609b21"/><lb ed="R092" n="0564a06"/>盖大莫大于虚空。非人之所测度。<persName>佛</persName>又明说无住 <lb ed="X" n="0609b22"/><lb ed="R092" n="0564a07"/>相佈施之福德。亦如虚空之不可以思量也。既而 <lb ed="X" n="0609b23"/><lb ed="R092" n="0564a08"/><persName>佛</persName>又呼而告之。诸菩萨之学道者。不必别处更求 <lb ed="X" n="0609b24"/><lb ed="R092" n="0564a09"/>应住之下落。但当依我所教于汝。无住相佈施之 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0609c" n="0609c"/> <lb ed="X" n="0609c01"/><lb ed="R092" n="0564a10"/>法。便就此止应用存养之间。湛若十方虚空。无所 <lb ed="X" n="0609c02"/><lb ed="R092" n="0564a11"/>住而住可也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0609c03"/><lb ed="R092" n="0564a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如理实见分第五</cb:mulu><head>〇如理实见分第五</head><p xml:id="pX25p0609c0309" cb:place="inline"><note place="inline">分为二节。凡人之形色。皆属虚妄。非真实也。所见非真见也。 <lb ed="X" n="0609c04"/><lb ed="R092" n="0564a13"/>唯此如如之理。乃人本性。是为真实。不以目见而以心见不求相见而求理见。是为实见也</note>。</p> <lb ed="X" n="0609c05"/><lb ed="R092" n="0564a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0609c0501">须菩提于意云何<note place="inline">至</note><persName>如来</persName>所说身相即非身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0609c06"/><lb ed="R092" n="0564a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0609c0601">【註】此<persName>如来</persName>。谓真性<persName>佛</persName>。湛然常住。本无生灭。无相之 <lb ed="X" n="0609c07"/><lb ed="R092" n="0564a16"/>可见者也。身谓色身。相谓诸相。即非身相。谓色身 <lb ed="X" n="0609c08"/><lb ed="R092" n="0564a17"/>与诸相。皆非真实也。</p> <lb ed="X" n="0609c09"/><lb ed="R092" n="0564a18"/><p xml:id="pX25p0609c0901">【讲】<persName>佛</persName>语须菩提曰。我谓学道菩萨。如所教住。而无 <lb ed="X" n="0609c10"/><lb ed="R092" n="0564b01"/>所别求者。盖以<persName>如来</persName>。不可以形迹求也。于汝之意 <lb ed="X" n="0609c11"/><lb ed="R092" n="0564b02"/>云何。可以有形之色相。即见<persName>如来</persName>不耶。须菩提解 <lb ed="X" n="0609c12"/><lb ed="R092" n="0564b03"/>其意乃答曰。不也<persName>世尊</persName>。不可以身相。得见<persName>如来</persName>。何 <lb ed="X" n="0609c13"/><lb ed="R092" n="0564b04"/>故不可以身相见之。盖<persName>如来</persName>所说身相。不过形体 <lb ed="X" n="0609c14"/><lb ed="R092" n="0564b05"/>假合之末耳。岂可谓之实有身相。而见真<persName>如来</persName>哉。 <lb ed="X" n="0609c15"/><lb ed="R092" n="0564b06"/>故曰即非身相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0609c16"/><lb ed="R092" n="0564b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0609c1601"><persName>佛</persName>告须菩提凡所有相<note place="inline">至</note>若见诸相非相即见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0609c17"/><lb ed="R092" n="0564b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0609c1701">【註】谓之诸相。不止身相。凡法相非法相。皆在其中。 <lb ed="X" n="0609c18"/><lb ed="R092" n="0564b09"/>而心不执著。则见诸相非相。此<persName>如来</persName>指法身也。</p> <lb ed="X" n="0609c19"/><lb ed="R092" n="0564b10"/><p xml:id="pX25p0609c1901">【讲】<persName>佛</persName>告须菩提曰。夫<persName>如来</persName>既不可以相求。可见世 <lb ed="X" n="0609c20"/><lb ed="R092" n="0564b11"/>间。凡有形相者。皆是假合的。不是本有真实的。虽 <lb ed="X" n="0609c21"/><lb ed="R092" n="0564b12"/>有形相。亦虚妄耳。汝若能见一切诸相。便识破非 <lb ed="X" n="0609c22"/><lb ed="R092" n="0564b13"/>真实本相。自无执相迷真之失。即能迴光返照。见 <lb ed="X" n="0609c23"/><lb ed="R092" n="0564b14"/>法身真性。<persName>如来</persName>随处显现矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0609c24"/><lb ed="R092" n="0564b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正信稀有分第六</cb:mulu><head>〇正信稀有分第六</head><p xml:id="pX25p0609c2409" cb:place="inline"><note place="inline">分为二节</note>学道以信为本。大乘法无住无相。乃是正宗闻之。 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0610a" n="0610a"/> <lb ed="X" n="0610a01"/><lb ed="R092" n="0564b16"/><note place="inline">而不疑惧。故为正信。此人不可多得。故为稀有</note>。</p> <lb ed="X" n="0610a02"/><lb ed="R092" n="0564b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0610a0201">须菩提白<persName>佛</persName>言<persName>世尊</persName><note place="inline">至</note>得如是无量福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0610a03"/><lb ed="R092" n="0564b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0610a0301">【註】白告也。颇略也。章章分。句句读。实信真实信心 <lb ed="X" n="0610a04"/><lb ed="R092" n="0565a01"/>也。如是言说章句。指上三四五分之辞。与无住行 <lb ed="X" n="0610a05"/><lb ed="R092" n="0565a02"/>施无相见<persName>佛</persName>之说。後五百岁者。大集经云。有五个 <lb ed="X" n="0610a06"/><lb ed="R092" n="0565a03"/>五百岁。初五百岁。解脱坚固。第二禅定坚固。第三 <lb ed="X" n="0610a07"/><lb ed="R092" n="0565a04"/>多闻坚固。第四塔寺坚固。第五鬥诤坚固。经云後 <lb ed="X" n="0610a08"/><lb ed="R092" n="0565a05"/>五百岁。指末法鬥诤之时。亦有持戒修福之人。持 <lb ed="X" n="0610a09"/><lb ed="R092" n="0565a06"/>戒者。诸恶莫作。修福者。众善奉行。根者。有生长之 <lb ed="X" n="0610a10"/><lb ed="R092" n="0565a07"/>義。一念生净信。专一其念。而无染著。是名净信也。 <lb ed="X" n="0610a11"/><lb ed="R092" n="0565a08"/>福德兼慧而言。世间所享者福报。信此经者名福 <lb ed="X" n="0610a12"/><lb ed="R092" n="0565a09"/>德。言有福又有德也。</p> <lb ed="X" n="0610a13"/><lb ed="R092" n="0565a10"/><p xml:id="pX25p0610a1301">【讲】须菩提深信<persName>佛</persName>所言说。恐後之人闻法。不能信 <lb ed="X" n="0610a14"/><lb ed="R092" n="0565a11"/>受。乃白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>所说。皆大乘正宗之教。菩萨未 <lb ed="X" n="0610a15"/><lb ed="R092" n="0565a12"/>有不信受而奉行者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0610a1501" n="0610a1501"/><anchor xml:id="beg0610a1501" n="0610a1501"/>但<anchor xml:id="end0610a1501"/>大凡众生。颇有得闻如是 <lb ed="X" n="0610a16"/><lb ed="R092" n="0565a13"/>不住行施。真空无相之言说章句。果能实信之不 <lb ed="X" n="0610a17"/><lb ed="R092" n="0565a14"/>也。<persName>佛</persName>告须菩提。汝莫轻视众生。作此生实信不之 <lb ed="X" n="0610a18"/><lb ed="R092" n="0565a15"/>说。盖不住真空妙理。人心所固有。但为六尘四相 <lb ed="X" n="0610a19"/><lb ed="R092" n="0565a16"/>所蔽。而昧之耳。必有大根器的善人。自能信任其 <lb ed="X" n="0610a20"/><lb ed="R092" n="0565a17"/>道。即至<persName>如来</persName>灭後。到後五百岁之时。断有持戒修 <lb ed="X" n="0610a21"/><lb ed="R092" n="0565a18"/>福之善人。能于此经中之一章一句。信之于心。以 <lb ed="X" n="0610a22"/><lb ed="R092" n="0565b01"/>为真实语。当知此人之善根。培植甚厚。岂止于一 <lb ed="X" n="0610a23"/><lb ed="R092" n="0565b02"/><persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>。而种此善根哉。<anchor xml:id="nkr_note_add_0610a2301" n="0610a2301"/><anchor xml:id="beg0610a2301" n="0610a2301"/>已<anchor xml:id="end0610a2301"/>于无量千万 <lb ed="X" n="0610a24"/><lb ed="R092" n="0565b03"/><persName>佛</persName>所中。凡世间一切利物济人之事。无不行之。而 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0610b" n="0610b"/> <lb ed="X" n="0610b01"/><lb ed="R092" n="0565b04"/>种诸善根发生。得此实信心来。非浅根人所能得 <lb ed="X" n="0610b02"/><lb ed="R092" n="0565b05"/>也。若有此善根之人。得闻此经之章句。乃至一念 <lb ed="X" n="0610b03"/><lb ed="R092" n="0565b06"/>之中。净而不乱。信而不疑。不此净信心者。<persName>如来</persName>尽 <lb ed="X" n="0610b04"/><lb ed="R092" n="0565b07"/>能证明而知之。尽能摄受而见之。是诸信心者。虽 <lb ed="X" n="0610b05"/><lb ed="R092" n="0565b08"/>名为众生。其净信所得福德。受用不尽。岂有限量 <lb ed="X" n="0610b06"/><lb ed="R092" n="0565b09"/>哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0610b07"/><lb ed="R092" n="0565b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0610b0701">何以故是诸众生无复我相<note place="inline">至</note>法尙应捨况非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0610b08"/><lb ed="R092" n="0565b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0610b0801">【註】第一何以故。言净信福德在无相。第二何以故。 <lb ed="X" n="0610b09"/><lb ed="R092" n="0565b12"/>言所以无相之故。第三何以故。侗人云疑衍。</p><p xml:id="pX25p0610b0918" cb:place="inline">此 <lb ed="X" n="0610b10"/><lb ed="R092" n="0565b13"/>释生信得福之故。该乎生法二空。无四相。生空也。 <lb ed="X" n="0610b11"/><lb ed="R092" n="0565b14"/>无法相无非法相。法空也。我人众生寿者。尽天地 <lb ed="X" n="0610b12"/><lb ed="R092" n="0565b15"/>间之相。不出乎此。非法者无法也。沦于顽空。取犹 <lb ed="X" n="0610b13"/><lb ed="R092" n="0565b16"/>执也。心取相者。此中不化。未悟无相之理。而欲执 <lb ed="X" n="0610b14"/><lb ed="R092" n="0565b17"/>相以求。是有外障。故云即著四相。法相虽非色相 <lb ed="X" n="0610b15"/><lb ed="R092" n="0565b18"/>之比。然一有所取。亦不悟真空体。而起内障。故亦 <lb ed="X" n="0610b16"/><lb ed="R092" n="0566a01"/>云即著非法。原不離相。况执之乎。著四相者。即非 <lb ed="X" n="0610b17"/><lb ed="R092" n="0566a02"/>菩萨故。必无取无著。方合真空。所以不应取之。故 <lb ed="X" n="0610b18"/><lb ed="R092" n="0566a03"/><persName>如来</persName>常有如筏之喩也。</p> <lb ed="X" n="0610b19"/><lb ed="R092" n="0566a04"/><p xml:id="pX25p0610b1901">【讲】<persName>佛</persName>言是诸众生。何故得如此之福德。彼一念生 <lb ed="X" n="0610b20"/><lb ed="R092" n="0566a05"/>净信。其实善根纯熟。能合真空无相之理。无复有 <lb ed="X" n="0610b21"/><lb ed="R092" n="0566a06"/>我人众生寿者之四相。亦无有执著此经之章句。 <lb ed="X" n="0610b22"/><lb ed="R092" n="0566a07"/>落于有见。而为法相。亦无有不思去探讨其言。沉 <lb ed="X" n="0610b23"/><lb ed="R092" n="0566a08"/>空守寂。落于无见。而为非法相也。不著有无两边。 <lb ed="X" n="0610b24"/><lb ed="R092" n="0566a09"/>复其真空之性。诸相尽捐。心无染著。所以净信此 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0610c" n="0610c"/> <lb ed="X" n="0610c01"/><lb ed="R092" n="0566a10"/>经。而福德无量。<persName>佛</persName>又反言之。此何以故也。假使是 <lb ed="X" n="0610c02"/><lb ed="R092" n="0566a11"/>诸众生。若心不空。取有形相。即为牵著我人众生 <lb ed="X" n="0610c03"/><lb ed="R092" n="0566a12"/>寿者之形迹矣。岂能使心性空明。随機感应乎。此 <lb ed="X" n="0610c04"/><lb ed="R092" n="0566a13"/>人之所易晓也。至于我说无法相者。以本空真体。 <lb ed="X" n="0610c05"/><lb ed="R092" n="0566a14"/>不在言语文字之间。若取法相。就是与前执著四 <lb ed="X" n="0610c06"/><lb ed="R092" n="0566a15"/>相之心一般。至于非法则无相矣。我亦谓无非法 <lb ed="X" n="0610c07"/><lb ed="R092" n="0566a16"/>相者。盖真性中。诸法显现。无容一毫染著。原不相 <lb ed="X" n="0610c08"/><lb ed="R092" n="0566a17"/>碍。若取非法相。谓之无记空断灭见。此心不化。与 <lb ed="X" n="0610c09"/><lb ed="R092" n="0566a18"/>前著四相。又何异焉。是故法与非法。两头见至须 <lb ed="X" n="0610c10"/><lb ed="R092" n="0566b01"/>截断。不能执为有而取法。亦不应执为无而取非 <lb ed="X" n="0610c11"/><lb ed="R092" n="0566b02"/>法。以此不应取之義。亦有缘故。<persName>如来</persName>尝谓。汝等学 <lb ed="X" n="0610c12"/><lb ed="R092" n="0566b03"/>道比丘。当知我说此法。皆因汝有四相。不能了悟 <lb ed="X" n="0610c13"/><lb ed="R092" n="0566b04"/>真空。超登彼岸。是以假此法。令汝度脱生死苦海 <lb ed="X" n="0610c14"/><lb ed="R092" n="0566b05"/>耳。汝若既见本心。证涅槃乐。即我所说之法。亦当 <lb ed="X" n="0610c15"/><lb ed="R092" n="0566b06"/>不用。犹如编竹成筏。渡人过水。到岸则不须筏矣。 <lb ed="X" n="0610c16"/><lb ed="R092" n="0566b07"/>夫法尙当捨去。何况著无非法。又安用执取为哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0610c17"/><lb ed="R092" n="0566b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无得无说分第七</cb:mulu><head>〇无得无说分第七</head><p xml:id="pX25p0610c1709" cb:place="inline"><note place="inline">无上菩提之理。本来无相。当体空上。无物可得。无言可说也</note>。</p> <lb ed="X" n="0610c18"/><lb ed="R092" n="0566b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0610c1801">须菩提于意云何<note place="inline">至</note>皆以无为法而有差别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0610c19"/><lb ed="R092" n="0566b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0610c1901">【註】耶者疑辞。亦诘问辞也。菩提心是<persName>如来</persName>本性。亦 <lb ed="X" n="0610c20"/><lb ed="R092" n="0566b11"/>人之所同具。岂自外而独得有待言而显哉。定者。 <lb ed="X" n="0610c21"/><lb ed="R092" n="0566b12"/>泥于一处。而不通也。非法则不有。非非法则不无。 <lb ed="X" n="0610c22"/><lb ed="R092" n="0566b13"/>非有非无。乃极至之理也。所以以字承上来。皆以 <lb ed="X" n="0610c23"/><lb ed="R092" n="0566b14"/>以字用也。无为法。即是无上菩提之别名。乃自然 <lb ed="X" n="0610c24"/><lb ed="R092" n="0566b15"/>觉性。不假人为者也。或云有为法。世间法也。无为 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0611a" n="0611a"/> <lb ed="X" n="0611a01"/><lb ed="R092" n="0566b16"/>法。出世间法也。要之皆以无为法。而有差别。则有 <lb ed="X" n="0611a02"/><lb ed="R092" n="0566b17"/>为亦本于无为。分个有无。所谓差别也。世人多以 <lb ed="X" n="0611a03"/><lb ed="R092" n="0566b18"/>无为二字。认作<g ref="#CB01926">灰</g>心<anchor xml:id="nkr_note_add_0611a0301" n="0611a0301"/><anchor xml:id="beg0611a0301" n="0611a0301"/>槁<anchor xml:id="end0611a0301"/>形。一无所为。此真愚见也。 <lb ed="X" n="0611a04"/><lb ed="R092" n="0567a01"/>得道浅者为贤。得道深者为圣。指现成者。言差别 <lb ed="X" n="0611a05"/><lb ed="R092" n="0567a02"/>不同也。又参差分别也<note place="inline">按。差别差字有二音。一初牙切音叉。一初宜切音雌。 <lb ed="X" n="0611a06"/><lb ed="R092" n="0567a03"/>考古本註。原读作叉不同也。後有读雌者参差也。就贤圣浅深说。当作参差。就有为无为说。当作不同。然 <lb ed="X" n="0611a07"/><lb ed="R092" n="0567a04"/>不同中具有参差義。则二音皆可通读。不必拘也</note>。</p> <lb ed="X" n="0611a08"/><lb ed="R092" n="0567a05"/><p xml:id="pX25p0611a0801">【讲】前章既云不应取法。当如筏喩。犹恐须菩提。未 <lb ed="X" n="0611a09"/><lb ed="R092" n="0567a06"/>透彻故。又设问曰。汝之意云何。<persName>如来</persName>无上菩提法。 <lb ed="X" n="0611a10"/><lb ed="R092" n="0567a07"/>果有所求。而得之于<anchor xml:id="nkr_note_add_0611a1001" n="0611a1001"/><anchor xml:id="beg0611a1001" n="0611a1001"/>己<anchor xml:id="end0611a1001"/>耶。抑以此法有所说。而教 <lb ed="X" n="0611a11"/><lb ed="R092" n="0567a08"/>之人耶。须菩提云。如我心中悟<persName>佛</persName>所说之義。则知 <lb ed="X" n="0611a12"/><lb ed="R092" n="0567a09"/>无上正<persName>等正觉</persName>之法。亦强名耳。求之了不可得。本 <lb ed="X" n="0611a13"/><lb ed="R092" n="0567a10"/>无定有之法。实此名也。即<persName>如来</persName>所说。<anchor xml:id="nkr_note_add_0611a1301" n="0611a1301"/><anchor xml:id="beg0611a1301" n="0611a1301"/>但<anchor xml:id="end0611a1301"/>为觉悟众 <lb ed="X" n="0611a14"/><lb ed="R092" n="0567a11"/>生。随機设教。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0611a1401" n="0611a1401"/><anchor xml:id="beg0611a1401" n="0611a1401"/>已<anchor xml:id="end0611a1401"/>而有言。亦无定有之法。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0611a15"/><lb ed="R092" n="0567a12"/>可據而说也。<persName>如来</persName>之法。无定名亦无定说者。其故 <lb ed="X" n="0611a16"/><lb ed="R092" n="0567a13"/>何也。盖<persName>如来</persName>所说者。无上菩提法也。可以心悟。而 <lb ed="X" n="0611a17"/><lb ed="R092" n="0567a14"/>不可以相取。一有取心。则驰于外求。可以心传。而 <lb ed="X" n="0611a18"/><lb ed="R092" n="0567a15"/>不可以言授。一有言说。则泥于文词。皆不可也。是 <lb ed="X" n="0611a19"/><lb ed="R092" n="0567a16"/>法也。若执以为法微妙莫测。有而不有。法何所在。 <lb ed="X" n="0611a20"/><lb ed="R092" n="0567a17"/>非法也。若执以为非法。随感即应。无而不无。何在 <lb ed="X" n="0611a21"/><lb ed="R092" n="0567a18"/>非法。又非非法也。而谓可以定名定说欤。所以然 <lb ed="X" n="0611a22"/><lb ed="R092" n="0567b01"/>者何也。法本于无。唯无故妙也。此一切贤圣。虽先 <lb ed="X" n="0611a23"/><lb ed="R092" n="0567b02"/>後远近之不同。皆不能外无以为法。但所见有浅 <lb ed="X" n="0611a24"/><lb ed="R092" n="0567b03"/>深。作用有随機。而差别不同耳。</p></cb:div></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0611b" n="0611b"/> <lb ed="X" n="0611b01"/><lb ed="R092" n="0567b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">依法出生分第八</cb:mulu><head>〇依法出生分第八</head><p xml:id="pX25p0611b0109" cb:place="inline"><note place="inline">法者。即此经之法。指般若波罗蜜多言。依者。不违之谓。诸<persName>佛</persName>一 <lb ed="X" n="0611b02"/><lb ed="R092" n="0567b05"/>切妙法。尽依此法出生也</note>。</p> <lb ed="X" n="0611b03"/><lb ed="R092" n="0567b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0611b0301">须菩提于意云何<note place="inline">至</note>所谓<persName>佛</persName>法者即非<persName>佛</persName>法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0611b04"/><lb ed="R092" n="0567b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0611b0401">【註】三千大千世界者。世为迁流。界为方位界限。过 <lb ed="X" n="0611b05"/><lb ed="R092" n="0567b08"/>去未来现在为世。东西南北四维上下为界。三千 <lb ed="X" n="0611b06"/><lb ed="R092" n="0567b09"/>大千。统言一大世界。形容其多也。佈施廣佈捨施 <lb ed="X" n="0611b07"/><lb ed="R092" n="0567b10"/>也。七宝者。金银琉璃珊瑚玛瑙珍珠玻璃也。寧为 <lb ed="X" n="0611b08"/><lb ed="R092" n="0567b11"/>犹可为乃计其多。而故问之辞。四句偈。诸解不一。 <lb ed="X" n="0611b09"/><lb ed="R092" n="0567b12"/>或指经中二偈。或指无我相四句。须知<persName>佛</persName>止说偈。 <lb ed="X" n="0611b10"/><lb ed="R092" n="0567b13"/>不专执一金刚经。乃大藏经之要。劝人受持四句 <lb ed="X" n="0611b11"/><lb ed="R092" n="0567b14"/>偈。或显实相。或明妙法。又经中之要。执一废馀。便 <lb ed="X" n="0611b12"/><lb ed="R092" n="0567b15"/>失经意。此经自始至终。总谈真空无相妙理。人能 <lb ed="X" n="0611b13"/><lb ed="R092" n="0567b16"/>体会此旨。一卷中精功成文者。何处不有。偈者发 <lb ed="X" n="0611b14"/><lb ed="R092" n="0567b17"/>言成句也。四句偈而曰乃至曰等者。自多至少之 <lb ed="X" n="0611b15"/><lb ed="R092" n="0567b18"/>意。不止四句为偈也。要活看乃至字等字。馀详廣 <lb ed="X" n="0611b16"/><lb ed="R092" n="0568a01"/>录。</p> <lb ed="X" n="0611b17"/><lb ed="R092" n="0568a02"/><p xml:id="pX25p0611b1701">【讲】须菩提。固知无相之理。但不知得无量之福。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0611b18"/><lb ed="R092" n="0568a03"/>将以此持经功德。开示学人。故先设言呼须菩提 <lb ed="X" n="0611b19"/><lb ed="R092" n="0568a04"/>而告之。设有人充满三千大千世界之七宝。用以 <lb ed="X" n="0611b20"/><lb ed="R092" n="0568a05"/>佈施。此人所获福德。多乎不乎。须菩提会意答云。 <lb ed="X" n="0611b21"/><lb ed="R092" n="0568a06"/>人以七宝佈施。宝豐福勝。其福德甚多。诚如<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0611b22"/><lb ed="R092" n="0568a07"/>之言也。何以故。是福乃有相之施。于性中真空无 <lb ed="X" n="0611b23"/><lb ed="R092" n="0568a08"/>相之理。全不相关。初非性中自然之福德也。所以 <lb ed="X" n="0611b24"/><lb ed="R092" n="0568a09"/><persName>如来</persName>说福德多耳。盖是假合故。见其多也。<persName>佛</persName>言若 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0611c" n="0611c"/> <lb ed="X" n="0611c01"/><lb ed="R092" n="0568a10"/>有人。于此经中之言。直下承受而不忘。拳拳奉持 <lb ed="X" n="0611c02"/><lb ed="R092" n="0568a11"/>而不厌。乃至由博而约。于四句偈等。为人解说其 <lb ed="X" n="0611c03"/><lb ed="R092" n="0568a12"/>義。则是自利利他。不特觉一<anchor xml:id="nkr_note_add_0611c0301" n="0611c0301"/><anchor xml:id="beg0611c0301" n="0611c0301"/>己<anchor xml:id="end0611c0301"/>之性。幷觉众人之 <lb ed="X" n="0611c04"/><lb ed="R092" n="0568a13"/>性。将见人<anchor xml:id="nkr_note_add_0611c0401" n="0611c0401"/><anchor xml:id="beg0611c0401" n="0611c0401"/>己<anchor xml:id="end0611c0401"/>兼成所获之福。勝于彼之七宝佈施 <lb ed="X" n="0611c05"/><lb ed="R092" n="0568a14"/>多矣。然所以勝彼者。此何以故也。盖般若真空无 <lb ed="X" n="0611c06"/><lb ed="R092" n="0568a15"/>相之理。是诸<persName>佛</persName>之本性。一切诸<persName>佛</persName>之多。及诸<persName>佛</persName>无 <lb ed="X" n="0611c07"/><lb ed="R092" n="0568a16"/>上菩提之法。皆自此经流出求其直指全体。未有 <lb ed="X" n="0611c08"/><lb ed="R092" n="0568a17"/>若此经之明且尽者。<persName>佛</persName>又恐人泥于<persName>佛</persName>法。又呼须 <lb ed="X" n="0611c09"/><lb ed="R092" n="0568a18"/>菩提。而晓之曰。所谓<persName>佛</persName>法者。本来无有。不过假此 <lb ed="X" n="0611c10"/><lb ed="R092" n="0568b01"/>开悟众生。使之言下见性。乃名为<persName>佛</persName>法也。故曰即 <lb ed="X" n="0611c11"/><lb ed="R092" n="0568b02"/>非<persName>佛</persName>法。随扫以显般若真空耳。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0611c12"/><lb ed="R092" n="0568b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一相无相分第九</cb:mulu><head>〇一相无相分第九</head><p xml:id="pX25p0611c1209" cb:place="inline"><note place="inline">一相者。谓修行四果。各有一相也。其实功有次第。而无为则一。 <lb ed="X" n="0611c13"/><lb ed="R092" n="0568b04"/>果。虽深浅不同。而总不可萌有得之心。当深造以悟入无相。盖须陀洹等。皆是假名。究竟本来。一相亦无</note>。</p> <lb ed="X" n="0611c14"/><lb ed="R092" n="0568b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0611c1401">须菩提于意云何<note place="inline">至</note>而名须菩提是乐阿兰那行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0611c15"/><lb ed="R092" n="0568b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0611c1501">【註】梵语须陀洹。此云入流。入圣人流也。而无所入 <lb ed="X" n="0611c16"/><lb ed="R092" n="0568b07"/>者。不著入流之相也。我者指须陀洹等言。梵语斯 <lb ed="X" n="0611c17"/><lb ed="R092" n="0568b08"/>陀含。此云一往来。谓前念起妄。後念即止。前念有 <lb ed="X" n="0611c18"/><lb ed="R092" n="0568b09"/>著。後念即離。妄念往来于心中。往则妄念止时。而 <lb ed="X" n="0611c19"/><lb ed="R092" n="0568b10"/>又或一来。本性未能寂灭故也。梵语阿那含。此云 <lb ed="X" n="0611c20"/><lb ed="R092" n="0568b11"/>不来。不来欲界。亦名出欲。外无欲境。内无欲心。谓 <lb ed="X" n="0611c21"/><lb ed="R092" n="0568b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0611c2101" n="0611c2101"/><anchor xml:id="beg0611c2101" n="0611c2101"/>已<anchor xml:id="end0611c2101"/>断欲界思惑也。梵语阿罗汉。此云離欲。其心<anchor xml:id="nkr_note_add_0611c2102" n="0611c2102"/><anchor xml:id="beg0611c2102" n="0611c2102"/>已<anchor xml:id="end0611c2102"/> <lb ed="X" n="0611c22"/><lb ed="R092" n="0568b13"/>证无为之体。诸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0611c2201" n="0611c2201"/><anchor xml:id="beg0611c2201" n="0611c2201"/>已<anchor xml:id="end0611c2201"/>尽。自无生灭果。如树之结果。 <lb ed="X" n="0611c23"/><lb ed="R092" n="0568b14"/>谓到此地位道者。得无相之理。非徒果也。</p><p xml:id="pX25p0611c2317" cb:place="inline">又须 <lb ed="X" n="0611c24"/><lb ed="R092" n="0568b15"/>陀洹果者。烦恼不生。决定不入地狱异类。是名初 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0612a" n="0612a"/> <lb ed="X" n="0612a01"/><lb ed="R092" n="0568b16"/>果。如果之初生者也。斯陀含果者。色身只一次往 <lb ed="X" n="0612a02"/><lb ed="R092" n="0568b17"/>来天上人间。如果之方硕者也。阿那含果者。欲习 <lb ed="X" n="0612a03"/><lb ed="R092" n="0568b18"/>永尽。决定不来欲界受生。如果之将熟者也。阿罗 <lb ed="X" n="0612a04"/><lb ed="R092" n="0569a01"/>汉心境俱空。内外常寂。法实无有。岂作得道念。如 <lb ed="X" n="0612a05"/><lb ed="R092" n="0569a02"/>果之<anchor xml:id="nkr_note_add_0612a0501" n="0612a0501"/><anchor xml:id="beg0612a0501" n="0612a0501"/>已<anchor xml:id="end0612a0501"/>熟者也。梵语三昧。此云正定。亦云正觉。乐 <lb ed="X" n="0612a06"/><lb ed="R092" n="0569a03"/>受也。梵语阿兰那。此云无诤。萌于心曰念。见于事 <lb ed="X" n="0612a07"/><lb ed="R092" n="0569a04"/>曰行。谓其无人我见。而不起诤行也。实无所行者。 <lb ed="X" n="0612a08"/><lb ed="R092" n="0569a05"/>本性空寂。随缘赴感。而实无行之之心也。</p> <lb ed="X" n="0612a09"/><lb ed="R092" n="0569a06"/><p xml:id="pX25p0612a0901">【讲】<persName>佛</persName>问须菩提曰。须陀洹作个念头。自谓我必得 <lb ed="X" n="0612a10"/><lb ed="R092" n="0569a07"/>此果不须。菩提知其不然。乃曰。须陀洹不萌得果 <lb ed="X" n="0612a11"/><lb ed="R092" n="0569a08"/>之心何也。盖彼<anchor xml:id="nkr_note_add_0612a1101" n="0612a1101"/><anchor xml:id="beg0612a1101" n="0612a1101"/>已<anchor xml:id="end0612a1101"/>超乎凡见。心趋无相之理。得与 <lb ed="X" n="0612a12"/><lb ed="R092" n="0569a09"/>圣人之流。而无所入。于圣域之想。唯克制其欲。不 <lb ed="X" n="0612a13"/><lb ed="R092" n="0569a10"/>入六尘境界。须陀洹之所以得名者。其在是欤。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0612a14"/><lb ed="R092" n="0569a11"/>又问曰。斯陀含作个念头。自谓我必得此果不。须 <lb ed="X" n="0612a15"/><lb ed="R092" n="0569a12"/>菩提即不然之云。斯陀含心。<anchor xml:id="nkr_note_add_0612a1501" n="0612a1501"/><anchor xml:id="beg0612a1501" n="0612a1501"/>已<anchor xml:id="end0612a1501"/>造到至静之地。但 <lb ed="X" n="0612a16"/><lb ed="R092" n="0569a13"/>目睹诸境。未能不动此心。还有一生一灭。而无第 <lb ed="X" n="0612a17"/><lb ed="R092" n="0569a14"/>二生灭。前念方著。後念即觉。不久于人欲。虽往来 <lb ed="X" n="0612a18"/><lb ed="R092" n="0569a15"/>于人间天上。名一往来。而实无往来也。是斯陀含 <lb ed="X" n="0612a19"/><lb ed="R092" n="0569a16"/>之所由名欤。<persName>佛</persName>又问曰。阿那含作个念头。自谓我 <lb ed="X" n="0612a20"/><lb ed="R092" n="0569a17"/>必得此果不。须菩提即不然之云。阿那含心空欲 <lb ed="X" n="0612a21"/><lb ed="R092" n="0569a18"/>念。<anchor xml:id="nkr_note_add_0612a2101" n="0612a2101"/><anchor xml:id="beg0612a2101" n="0612a2101"/>已<anchor xml:id="end0612a2101"/>断尘界思惑。外不见有可欲之境。不来欲界 <lb ed="X" n="0612a22"/><lb ed="R092" n="0569b01"/>受生。名为不来矣。夫曰不来。是此心尙未融化。犹 <lb ed="X" n="0612a23"/><lb ed="R092" n="0569b02"/>有强制之劳。而其实无不来之迹。盖不唯六根淸 <lb ed="X" n="0612a24"/><lb ed="R092" n="0569b03"/>浮。且见得六尘本空。此<anchor xml:id="nkr_note_add_0612a2401" n="0612a2401"/><anchor xml:id="beg0612a2401" n="0612a2401"/>已<anchor xml:id="end0612a2401"/>造到佳境矣。非阿那含 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0612b" n="0612b"/> <lb ed="X" n="0612b01"/><lb ed="R092" n="0569b04"/>之谓乎。<persName>佛</persName>又问曰。阿罗汉作个念头。自谓我得这 <lb ed="X" n="0612b02"/><lb ed="R092" n="0569b05"/>个道不。须菩提知其不然。即不之曰。阿罗汉亦是 <lb ed="X" n="0612b03"/><lb ed="R092" n="0569b06"/>假名。<persName>佛</persName>法本空。实无有法名阿罗汉也。设若阿罗 <lb ed="X" n="0612b04"/><lb ed="R092" n="0569b07"/>汉。作得道之念。是所得心犹未除。即著我人等四 <lb ed="X" n="0612b05"/><lb ed="R092" n="0569b08"/>相矣。岂足称阿罗汉哉。须菩提又拈出平日所得 <lb ed="X" n="0612b06"/><lb ed="R092" n="0569b09"/><persName>佛</persName>说。而证之曰。<persName>世尊</persName><persName>佛</persName>昔日曾说。我须菩提。一念 <lb ed="X" n="0612b07"/><lb ed="R092" n="0569b10"/>不生。诸法无诤。得此三昧。诸弟子中。许我为第一。 <lb ed="X" n="0612b08"/><lb ed="R092" n="0569b11"/>必定是我脱尽人。欲方许我为離欲阿罗汉。<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0612b09"/><lb ed="R092" n="0569b12"/>虽许我为離欲阿罗汉。我则不作是念。我是離欲 <lb ed="X" n="0612b10"/><lb ed="R092" n="0569b13"/>阿罗汉。又恐大众不知去所得心故。呼<persName>世尊</persName>详言 <lb ed="X" n="0612b11"/><lb ed="R092" n="0569b14"/>曰。我若作此念。而必欲得阿罗汉道。则又生一妄 <lb ed="X" n="0612b12"/><lb ed="R092" n="0569b15"/>想。安得六欲顿空。<persName>世尊</persName>即不于大弟子中。说我须 <lb ed="X" n="0612b13"/><lb ed="R092" n="0569b16"/>菩提是好乐寂静之人。有是无诤之行也。以须菩 <lb ed="X" n="0612b14"/><lb ed="R092" n="0569b17"/>提外虽有所行。而中实无有所行之心。方纔名我 <lb ed="X" n="0612b15"/><lb ed="R092" n="0569b18"/>须菩提为乐阿兰那行也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0612b16"/><lb ed="R092" n="0570a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">莊严净土分第十</cb:mulu><head>〇莊严净土分第十</head><p xml:id="pX25p0612b1609" cb:place="inline"><note place="inline">分为三节。莊严者。盛饰也。净土者。淸净世界。即<persName>佛</persName>国土也。此 <lb ed="X" n="0612b17"/><lb ed="R092" n="0570a02"/>在境上。说心地淸净。成就莊严。心地不淸。去<persName>佛</persName>土还。诸菩萨于自性中。湛然淸净。心无繫累。自有莊严境 <lb ed="X" n="0612b18"/><lb ed="R092" n="0570a03"/>界。此在心上说<persName>佛</persName>土。由心建立故。菩萨事心下事土。成就莊严。心而土自无不净。兼此三義方全</note>。</p> <lb ed="X" n="0612b19"/><lb ed="R092" n="0570a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0612b1901"><persName>佛</persName>告须菩提于意云何<note place="inline">至</note>于法实无所得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0612b20"/><lb ed="R092" n="0570a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0612b2001">【註】<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>自谓。昔前也。燃灯<persName>佛</persName>。即定光<persName>佛</persName>。其<persName>佛</persName>生 <lb ed="X" n="0612b21"/><lb ed="R092" n="0570a06"/>时。身光如灯。故名燃灯。乃释迦<persName>佛</persName>授记之师。有所 <lb ed="X" n="0612b22"/><lb ed="R092" n="0570a07"/>得。谓有所得之法也。</p> <lb ed="X" n="0612b23"/><lb ed="R092" n="0570a08"/><p xml:id="pX25p0612b2301">【讲】<persName>佛</persName>以诸菩萨。虽闻四果俱无所得之言。而有得 <lb ed="X" n="0612b24"/><lb ed="R092" n="0570a09"/>心未除。犹疑<persName>佛</persName>法非无。执于有法可住。故告须菩 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0612c" n="0612c"/> <lb ed="X" n="0612c01"/><lb ed="R092" n="0570a10"/>提曰。于汝意中云何。我当初于燃灯<persName>佛</persName>处。闻法听 <lb ed="X" n="0612c02"/><lb ed="R092" n="0570a11"/>受。成无上道果。然有得于本师之法不。须菩提答 <lb ed="X" n="0612c03"/><lb ed="R092" n="0570a12"/>曰。不也<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>虽在本师处听法。不过自悟自 <lb ed="X" n="0612c04"/><lb ed="R092" n="0570a13"/>修。因师开导。成就无上菩提。其实何曾有法。可得 <lb ed="X" n="0612c05"/><lb ed="R092" n="0570a14"/>以为秘授师传也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0612c06"/><lb ed="R092" n="0570a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0612c0601">须菩提于意云何<note place="inline">至</note>应无所住而生其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0612c07"/><lb ed="R092" n="0570a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0612c0701">【註】莊严以境言。莊。端正装饰也。严。齐整谨饰也。以 <lb ed="X" n="0612c08"/><lb ed="R092" n="0570a17"/>心言。真性不乱曰莊。邪妄不入曰严。<persName>佛</persName>土。以境言。 <lb ed="X" n="0612c09"/><lb ed="R092" n="0570a18"/>谓<persName>佛</persName>世界。以心言。指本来心地。谓之<persName>佛</persName>土者。<persName>佛</persName>心 <lb ed="X" n="0612c10"/><lb ed="R092" n="0570b01"/>不失本来。能全心地。犹之儒家言道。归之圣人耳。 <lb ed="X" n="0612c11"/><lb ed="R092" n="0570b02"/>五行土居中央。出生万物。心居中道。出生万法。故 <lb ed="X" n="0612c12"/><lb ed="R092" n="0570b03"/>以土喩心。又一世界中。必有一<persName>佛</persName>设化故。世界亦 <lb ed="X" n="0612c13"/><lb ed="R092" n="0570b04"/>云<persName>佛</persName>土。即非者遣扫之词。是名者权立之義。或曰。 <lb ed="X" n="0612c14"/><lb ed="R092" n="0570b05"/>即非无二解。是名有两義。一曰。虚有是名耳。一曰。 <lb ed="X" n="0612c15"/><lb ed="R092" n="0570b06"/>乃所以名也。宜随文会之。</p><p xml:id="pX25p0612c1511" cb:place="inline">剩闲曰。即非是名。義 <lb ed="X" n="0612c16"/><lb ed="R092" n="0570b07"/>相呼应。经中用此文法甚多。皆是遣扫权立義用。 <lb ed="X" n="0612c17"/><lb ed="R092" n="0570b08"/>即非者。从虚有。是名单用。是名者。从来所以名金 <lb ed="X" n="0612c18"/><lb ed="R092" n="0570b09"/>经。以破相显真为宗。遣扫权立是为正義。解经者。 <lb ed="X" n="0612c19"/><lb ed="R092" n="0570b10"/>有以即非。为指实相。如即非身相。谓非身相乃真 <lb ed="X" n="0612c20"/><lb ed="R092" n="0570b11"/>相也。是从即字逗断。将非字连下。作转指義。是名 <lb ed="X" n="0612c21"/><lb ed="R092" n="0570b12"/>作乃。所以名解经中。作是解者亦甚多。是即非亦 <lb ed="X" n="0612c22"/><lb ed="R092" n="0570b13"/>有二義也。细体经文。是遣扫为当。盖即非是破相。 <lb ed="X" n="0612c23"/><lb ed="R092" n="0570b14"/>破相正以显真。妙在不明言。先德云。使人自领会。 <lb ed="X" n="0612c24"/><lb ed="R092" n="0570b15"/>方亲切耳。解为转指者。用意太深。说似微妙。反掩 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0613a" n="0613a"/> <lb ed="X" n="0613a01"/><lb ed="R092" n="0570b16"/>经義。盖指明道破。如同嚼蠟。下文褈褈征诘。皆不 <lb ed="X" n="0613a02"/><lb ed="R092" n="0570b17"/>必矣。须知相即无相。直至一合理相分。方明从前 <lb ed="X" n="0613a03"/><lb ed="R092" n="0570b18"/>皆是遣扫。未曾点破也。诸菩萨指修行者言。摩诃 <lb ed="X" n="0613a04"/><lb ed="R092" n="0571a01"/>萨廣大之称。应当也。如是二字。指下文所言。无所 <lb ed="X" n="0613a05"/><lb ed="R092" n="0571a02"/>住者。不住著在一处。执滞不化也。</p> <lb ed="X" n="0613a06"/><lb ed="R092" n="0571a03"/><p xml:id="pX25p0613a0601">【讲】<persName>佛</persName>问须菩提曰。法既无得。于汝意中。毕竟云何。 <lb ed="X" n="0613a07"/><lb ed="R092" n="0571a04"/>我思菩萨所住之处。谓之<persName>佛</persName>土。菩萨于<persName>佛</persName>土。果有 <lb ed="X" n="0613a08"/><lb ed="R092" n="0571a05"/>意作善缘福业。必期相好莊严不耶。须菩提深解 <lb ed="X" n="0613a09"/><lb ed="R092" n="0571a06"/><persName>佛</persName>旨。據理以答曰。如谓菩萨莊严<persName>佛</persName>土者。其说不 <lb ed="X" n="0613a10"/><lb ed="R092" n="0571a07"/>然也。<persName>世尊</persName>。此何以故。盖菩萨莊严<persName>佛</persName>土。不在外貌 <lb ed="X" n="0613a11"/><lb ed="R092" n="0571a08"/>形迹间也。若以七宝宫殿五<anchor xml:id="nkr_note_add_0613a1101" n="0613a1101"/><anchor xml:id="beg0613a1101" n="0613a1101"/>采<anchor xml:id="end0613a1101"/>栋宇之类。始为莊 <lb ed="X" n="0613a12"/><lb ed="R092" n="0571a09"/>严<persName>佛</persName>土。幻成莊严不实。即非莊严。是虚名为莊严 <lb ed="X" n="0613a13"/><lb ed="R092" n="0571a10"/>耳。菩萨岂著意莊严<persName>佛</persName>土哉。<persName>佛</persName>以须菩提。能领<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0613a14"/><lb ed="R092" n="0571a11"/>旨。随顺其词而语之。是故须菩提。菩萨莊严。既不 <lb ed="X" n="0613a15"/><lb ed="R092" n="0571a12"/>在于外饰。则当内求于心。夫心本淸净也。知诱物 <lb ed="X" n="0613a16"/><lb ed="R092" n="0571a13"/>化。而心不淸净矣。乃既知<persName>佛</persName>法无所得。又知莊严 <lb ed="X" n="0613a17"/><lb ed="R092" n="0571a14"/>非莊严。此无取无著淸净心也。诸学道菩萨。当如 <lb ed="X" n="0613a18"/><lb ed="R092" n="0571a15"/>是湛然常虚而不染。寂然常定而不淆。以生淸净 <lb ed="X" n="0613a19"/><lb ed="R092" n="0571a16"/>心。不当住在形色上生心。亦不当住在声香味触 <lb ed="X" n="0613a20"/><lb ed="R092" n="0571a17"/>法上生心。一有所住。便为六尘所缚。妄念旋起。不 <lb ed="X" n="0613a21"/><lb ed="R092" n="0571a18"/>能淸净矣。须知淸净心。妙圆周遍。不泥方所。本无 <lb ed="X" n="0613a22"/><lb ed="R092" n="0571b01"/>所住也。当于无所住处。而生其心。如明镜当前。物 <lb ed="X" n="0613a23"/><lb ed="R092" n="0571b02"/>来悉照。物去即空。自然心地淸净。不拘方所。斯真 <lb ed="X" n="0613a24"/><lb ed="R092" n="0571b03"/>莊严也。若<persName>佛</persName>土世界莊严。皆是假果假说幻相耳。 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0613b" n="0613b"/> <lb ed="X" n="0613b01"/><lb ed="R092" n="0571b04"/>何足计哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0613b02"/><lb ed="R092" n="0571b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0613b0201">须菩提譬如有人<note place="inline">至</note><persName>佛</persName>说非身是名大身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0613b03"/><lb ed="R092" n="0571b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0613b0301">【註】<name role="" type="person">须弥山</name>王者。以此山在四天下之中。为山之极 <lb ed="X" n="0613b04"/><lb ed="R092" n="0571b07"/>大者。故名山王。谓在众山之中。而为王者也。高廣 <lb ed="X" n="0613b05"/><lb ed="R092" n="0571b08"/>三百三十六万里日月绕山而行。以为昼夜由此 <lb ed="X" n="0613b06"/><lb ed="R092" n="0571b09"/>而分。四面为四天下。其上有<name role="" type="person">三十三天</name>。可谓至大 <lb ed="X" n="0613b07"/><lb ed="R092" n="0571b10"/>矣。以此喩人身之大。不过假说其词。如七宝满三 <lb ed="X" n="0613b08"/><lb ed="R092" n="0571b11"/>千大千之类。</p> <lb ed="X" n="0613b09"/><lb ed="R092" n="0571b12"/><p xml:id="pX25p0613b0901">【讲】<persName>佛</persName>呼须菩提语之曰。譬如有人焉。其身如须弥 <lb ed="X" n="0613b10"/><lb ed="R092" n="0571b13"/>山王。汝意中云何。可以为大不耶。须菩提深悟<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0613b11"/><lb ed="R092" n="0571b14"/>旨。答言。身如<name role="" type="person">须弥山</name>王诚大矣。然此大身。何以有 <lb ed="X" n="0613b12"/><lb ed="R092" n="0571b15"/>是大也。若以色相身言。寧有是大。<persName>佛</persName>所说者。非色 <lb ed="X" n="0613b13"/><lb ed="R092" n="0571b16"/>相之身。是乃名为大身也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0613b14"/><lb ed="R092" n="0571b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无为福勝分第十一</cb:mulu><head>〇无为福勝分第十一</head><p xml:id="pX25p0613b1410" cb:place="inline"><note place="inline">无为法也。福勝言修。无为之法。其福勝于河沙世界之七 <lb ed="X" n="0613b15"/><lb ed="R092" n="0571b18"/>宝佈施也。盖持经功德。人<anchor xml:id="nkr_note_add_0613b1501" n="0613b1501"/><anchor xml:id="beg0613b1501" n="0613b1501"/>己<anchor xml:id="end0613b1501"/>俱利。不假施为。此无为之福。比他有相佈施之福。为尤勝矣</note>。</p> <lb ed="X" n="0613b16"/><lb ed="R092" n="0572a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0613b1601">须菩提如恒河中所有沙数<note place="inline">至</note>而此福德勝前福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0613b17"/><lb ed="R092" n="0572a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0613b1701">【註】西土有河。名曰恒河。从阿耨池东流出。周迴四 <lb ed="X" n="0613b18"/><lb ed="R092" n="0572a03"/>十里。<persName>佛</persName>多在此说法。故取以为喩。弟子所习见。使 <lb ed="X" n="0613b19"/><lb ed="R092" n="0572a04"/>易晓耳。沙等恒河。倒装文法。谓恒河如沙之多也 <lb ed="X" n="0613b20"/><lb ed="R092" n="0572a05"/>【讲】<persName>佛</persName>以众人所易见者。先设问。须菩提。世间物数。 <lb ed="X" n="0613b21"/><lb ed="R092" n="0572a06"/>莫不有多寡。如恒河中所有沙数。其数难量。设使 <lb ed="X" n="0613b22"/><lb ed="R092" n="0572a07"/>恒河之数如沙等。于汝之意所云如何。是诸恒河 <lb ed="X" n="0613b23"/><lb ed="R092" n="0572a08"/>中之沙数。寧为多不。须菩提答言。甚多。复呼<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0613b24"/><lb ed="R092" n="0572a09"/>言。但诸如沙等之恒河。尙且多而无尽数。何况河 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0613c" n="0613c"/> <lb ed="X" n="0613c01"/><lb ed="R092" n="0572a10"/>中之沙。其为数也。又安有尽哉。<persName>佛</persName>谓须菩提。我今 <lb ed="X" n="0613c02"/><lb ed="R092" n="0572a11"/>以真实之言告汝。若有善男善女。以七宝至重之 <lb ed="X" n="0613c03"/><lb ed="R092" n="0572a12"/>物。充满尔所谓恒河沙数三千大千世界。用以布 <lb ed="X" n="0613c04"/><lb ed="R092" n="0572a13"/>施与人。所得之福果为多不。须菩提即以甚多答 <lb ed="X" n="0613c05"/><lb ed="R092" n="0572a14"/>之。而又呼<persName>世尊</persName>。以证之意。以如此佈施得福。岂有 <lb ed="X" n="0613c06"/><lb ed="R092" n="0572a15"/>不多之理。但不知<persName>世尊</persName>以为何如耳。<persName>佛</persName>告须菩提 <lb ed="X" n="0613c07"/><lb ed="R092" n="0572a16"/>曰。汝以七宝佈施者。所得之福。遂为多耶。若有善 <lb ed="X" n="0613c08"/><lb ed="R092" n="0572a17"/>男善女。于此经中。乃至四句偈等。信受于心会其 <lb ed="X" n="0613c09"/><lb ed="R092" n="0572a18"/>義。坚持于心存其理。则是内见真性。<anchor xml:id="nkr_note_add_0613c0901" n="0613c0901"/><anchor xml:id="beg0613c0901" n="0613c0901"/>己<anchor xml:id="end0613c0901"/>不为业识 <lb ed="X" n="0613c10"/><lb ed="R092" n="0572b01"/>所迷。又能为他人解说。使听受之。能亦信而不疑。 <lb ed="X" n="0613c11"/><lb ed="R092" n="0572b02"/>持而不失。心地开朗。有悟明真性之渐。久之善根 <lb ed="X" n="0613c12"/><lb ed="R092" n="0572b03"/>皆熟。可脱轮迴。成无上道。则人<anchor xml:id="nkr_note_add_0613c1201" n="0613c1201"/><anchor xml:id="beg0613c1201" n="0613c1201"/>己<anchor xml:id="end0613c1201"/>兼益。其福即无 <lb ed="X" n="0613c13"/><lb ed="R092" n="0572b04"/>为福也。所受福德。视彼七宝佈施者。真勝多矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0613c14"/><lb ed="R092" n="0572b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">尊重正教分第十二</cb:mulu><head>〇尊重正教分第十二</head><p xml:id="pX25p0613c1410" cb:place="inline"><note place="inline">正教即无为法。以此为教。是为正教。<persName>佛</persName>以菩提法立教。皆 <lb ed="X" n="0613c15"/><lb ed="R092" n="0572b06"/>是尽性至命之理。正大无邪之论。人能尊崇而敬重之。明心见性了悟真空。为受持正教。天人皆生敬重</note>。</p> <lb ed="X" n="0613c16"/><lb ed="R092" n="0572b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0613c1601">复次须菩提随说是经<note place="inline">至</note>即为有<persName>佛</persName>若尊重弟子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0613c17"/><lb ed="R092" n="0572b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0613c1701">【註】随说者。不论前後。心无分别。任所在处。不拘凡 <lb ed="X" n="0613c18"/><lb ed="R092" n="0572b09"/>圣。见人即随機化导。而说是经也。当知此处者。谓 <lb ed="X" n="0613c19"/><lb ed="R092" n="0572b10"/>说经之处。天者天道。如四天王之类。人者人道。即 <lb ed="X" n="0613c20"/><lb ed="R092" n="0572b11"/>世间之人。阿修罗神道。此云非天。以其果报最勝 <lb ed="X" n="0613c21"/><lb ed="R092" n="0572b12"/>者。邻次诸天。虽近享天福。而行非天道也。<note place="inline">修罗有胎卵湿 <lb ed="X" n="0613c22"/><lb ed="R092" n="0572b13"/>化四种。化生者。能摄持世界。势力无畏。与梵王帝释及四天王争权。此类嗔性最重。然却能为<persName>佛</persName>护法。胎 <lb ed="X" n="0613c23"/><lb ed="R092" n="0572b14"/>生者。属人趣。卵生者。属鬼趣。湿生者。属畜牲趣。大槪以嗔恨心重。托生神道。而果报不同耳</note>六 <lb ed="X" n="0613c24"/><lb ed="R092" n="0572b15"/>道中。不言地狱饿鬼畜牲者。以三种为业识昏迷。 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0614a" n="0614a"/> <lb ed="X" n="0614a01"/><lb ed="R092" n="0572b16"/>苦报障重。不知经理也。塔者藏舍利之地。庙者设 <lb ed="X" n="0614a02"/><lb ed="R092" n="0572b17"/>法像之所。皆世人敬<persName>佛</persName>之地。对文曰读。背文曰诵。 <lb ed="X" n="0614a03"/><lb ed="R092" n="0572b18"/>学居师後曰弟。解从师生曰子。或云以父兄之礼。 <lb ed="X" n="0614a04"/><lb ed="R092" n="0573a01"/>事其师故名弟子。</p> <lb ed="X" n="0614a05"/><lb ed="R092" n="0573a02"/><p xml:id="pX25p0614a0501">【讲】<persName>佛</persName>复谓须菩提云。有人随说是经。或半部或一 <lb ed="X" n="0614a06"/><lb ed="R092" n="0573a03"/>章。乃至最少。如四句偈等。因文显義。令诸听者。除 <lb ed="X" n="0614a07"/><lb ed="R092" n="0573a04"/>迷妄心。悟真空理。当知此说经之处。一切世间天 <lb ed="X" n="0614a08"/><lb ed="R092" n="0573a05"/>人阿修罗。皆应以花香璎珞幢幡宝盖。恭敬供养。 <lb ed="X" n="0614a09"/><lb ed="R092" n="0573a06"/>如<persName>佛</persName>之塔庙。慇勤瞻礼也。夫随说者。非全经也。而 <lb ed="X" n="0614a10"/><lb ed="R092" n="0573a07"/>感动天人等。恭敬供养<anchor xml:id="nkr_note_add_0614a1001" n="0614a1001"/><anchor xml:id="beg0614a1001" n="0614a1001"/>已<anchor xml:id="end0614a1001"/>如是。何况有人于全部 <lb ed="X" n="0614a11"/><lb ed="R092" n="0573a08"/>经典。尽能以心受持。以口读诵。会通其文。研穷其 <lb ed="X" n="0614a12"/><lb ed="R092" n="0573a09"/>義。须菩提当知。是尽能之人。深体无相无住之理。 <lb ed="X" n="0614a13"/><lb ed="R092" n="0573a10"/>不離当念。真能成就最上而无可加。第一而无可 <lb ed="X" n="0614a14"/><lb ed="R092" n="0573a11"/>比。绝无而仅有之法。其当为天人供养。又何如耶。 <lb ed="X" n="0614a15"/><lb ed="R092" n="0573a12"/>不特持诵能感动而<anchor xml:id="nkr_note_add_0614a1501" n="0614a1501"/><anchor xml:id="beg0614a1501" n="0614a1501"/>已<anchor xml:id="end0614a1501"/>。若是经典所在之处。即为 <lb ed="X" n="0614a16"/><lb ed="R092" n="0573a13"/>有<persName>佛</persName>。不待外求。经在是<persName>佛</persName>即在是。而大弟子亦在 <lb ed="X" n="0614a17"/><lb ed="R092" n="0573a14"/>是。宛然三宝共居焉。人可不信受奉持也哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0614a18"/><lb ed="R092" n="0573a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如法受持分第十三</cb:mulu><head>〇如法受持分第十三</head><p xml:id="pX25p0614a1810" cb:place="inline"><note place="inline">分为二节。如法者。当如般若之法。受持者。承受行持。受 <lb ed="X" n="0614a19"/><lb ed="R092" n="0573a16"/>之于<persName>佛</persName>。持之于己也。前言真空无相。尙未阐明。如何受持。此分明言。名为金刚般若波罗蜜。则信受而持 <lb ed="X" n="0614a20"/><lb ed="R092" n="0573a17"/>守者有據。所以教当依此法。而受持之也</note>。</p> <lb ed="X" n="0614a21"/><lb ed="R092" n="0573a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0614a2101">尔时须菩提白<persName>佛</persName>言<note place="inline">至</note>即是非相是名三十二相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0614a22"/><lb ed="R092" n="0573b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0614a2201">【註】微尘。空中飞尘。即红尘也。积尘成界。析界为尘。 <lb ed="X" n="0614a23"/><lb ed="R092" n="0573b02"/>大而世界。小而微尘。皆幻妄不实。故云非微尘非 <lb ed="X" n="0614a24"/><lb ed="R092" n="0573b03"/>世界。皆假名也。三十二相。乃<persName>佛</persName>之正报色身。有三 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0614b" n="0614b"/> <lb ed="X" n="0614b01"/><lb ed="R092" n="0573b04"/>十二件好处。如眼耳口舌手足。豐满润泽。勝妙殊 <lb ed="X" n="0614b02"/><lb ed="R092" n="0573b05"/>绝。形体端正。光明映彻。非是爱欲所生。是从三十 <lb ed="X" n="0614b03"/><lb ed="R092" n="0573b06"/>二行得。迥异流俗。然凡所有相。皆是虚妄也。</p> <lb ed="X" n="0614b04"/><lb ed="R092" n="0573b07"/><p xml:id="pX25p0614b0401">【讲】时须菩提。疑情释尽。又闻所说。受持读诵。得成 <lb ed="X" n="0614b05"/><lb ed="R092" n="0573b08"/>最上之法。歆慕向往。<anchor xml:id="nkr_note_add_0614b0501" n="0614b0501"/><anchor xml:id="beg0614b0501" n="0614b0501"/>但<anchor xml:id="end0614b0501"/>未知命名之義。受持之道。 <lb ed="X" n="0614b06"/><lb ed="R092" n="0573b09"/>当何如耳。故白于<persName>佛</persName>。而问曰。<persName>世尊</persName>所说此经。当以 <lb ed="X" n="0614b07"/><lb ed="R092" n="0573b10"/>何義命名。我等弟子。当以何道奉持。<persName>佛</persName>答。是经名 <lb ed="X" n="0614b08"/><lb ed="R092" n="0573b11"/>为金刚般若波罗蜜。盖智慧如金刚坚利。能断六 <lb ed="X" n="0614b09"/><lb ed="R092" n="0573b12"/>尘烦恼。直至诸<persName>佛</persName>彼岸。以是名字。汝当奉行而持 <lb ed="X" n="0614b10"/><lb ed="R092" n="0573b13"/>守也。至究其所以之故。即我所说般若波罗蜜。亦 <lb ed="X" n="0614b11"/><lb ed="R092" n="0573b14"/>非实有般若波罗蜜也。妙明本性。湛若虚空。寂然 <lb ed="X" n="0614b12"/><lb ed="R092" n="0573b15"/>无相。唯恐人生断灭见。不过假此以导众生持守。 <lb ed="X" n="0614b13"/><lb ed="R092" n="0573b16"/>是名为般若波罗蜜也。又恐执著虚名。不悟本性。 <lb ed="X" n="0614b14"/><lb ed="R092" n="0573b17"/><persName>如来</persName>住世。普度群迷。到处为人开示。其实般若。乃 <lb ed="X" n="0614b15"/><lb ed="R092" n="0573b18"/>无上菩提法心法也。在自本性中。非言语文字所 <lb ed="X" n="0614b16"/><lb ed="R092" n="0574a01"/>能了者。故呼须菩提问曰。于汝意中云何。谓<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0614b17"/><lb ed="R092" n="0574a02"/>设教。有所说法不耶。须菩提答云。<persName>如来</persName>设教。原是 <lb ed="X" n="0614b18"/><lb ed="R092" n="0574a03"/>随機化导。令人自性自悟。无容外求于法。实无所 <lb ed="X" n="0614b19"/><lb ed="R092" n="0574a04"/>说。亦无可说也。<persName>佛</persName>又呼须菩提言曰。最大者。莫若 <lb ed="X" n="0614b20"/><lb ed="R092" n="0574a05"/>世界。最细者。莫若微尘。于汝意所见又云何。试观 <lb ed="X" n="0614b21"/><lb ed="R092" n="0574a06"/>三千大千世界中。所有微尘。处处佈满。果为多不。 <lb ed="X" n="0614b22"/><lb ed="R092" n="0574a07"/>须菩提答言。世界固多。微尘更多。甚多<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>因 <lb ed="X" n="0614b23"/><lb ed="R092" n="0574a08"/>须菩提甚多之对。恐其泥于有相。又呼而告之。诸 <lb ed="X" n="0614b24"/><lb ed="R092" n="0574a09"/>微尘者。原是幻妄之物。如见雨则为泥。遇火则欲 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0614c" n="0614c"/> <lb ed="X" n="0614c01"/><lb ed="R092" n="0574a10"/><g ref="#CB01926">灰</g>。本无定体。<persName>如来</persName>说非实有微尘也。是虚名微尘 <lb ed="X" n="0614c02"/><lb ed="R092" n="0574a11"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0614c0201" n="0614c0201"/><anchor xml:id="beg0614c0201" n="0614c0201"/>已<anchor xml:id="end0614c0201"/>。若人识得非真。则太虚澄澈。所谓在尘離尘 <lb ed="X" n="0614c03"/><lb ed="R092" n="0574a12"/>者也。不特微尘假。而世界亦虚。如山之高水之深。 <lb ed="X" n="0614c04"/><lb ed="R092" n="0574a13"/>可谓大矣。然山有时而崩。水有时而涸。劫尽必壞。 <lb ed="X" n="0614c05"/><lb ed="R092" n="0574a14"/>非真有世界也。是虚名世界而<anchor xml:id="nkr_note_add_0614c0501" n="0614c0501"/><anchor xml:id="beg0614c0501" n="0614c0501"/>已<anchor xml:id="end0614c0501"/>。若人识得是假。 <lb ed="X" n="0614c06"/><lb ed="R092" n="0574a15"/>则心地朗然。所谓在世離世者也。<persName>佛</persName>又问须菩提。 <lb ed="X" n="0614c07"/><lb ed="R092" n="0574a16"/>世界微尘。俱属幻妄。汝<anchor xml:id="nkr_note_add_0614c0701" n="0614c0701"/><anchor xml:id="beg0614c0701" n="0614c0701"/>已<anchor xml:id="end0614c0701"/>知之。至<persName>如来</persName>色身有三 <lb ed="X" n="0614c08"/><lb ed="R092" n="0574a17"/>十二相。为人所不能及。不知。汝意云何。凡欲见如 <lb ed="X" n="0614c09"/><lb ed="R092" n="0574a18"/>来者。果可以此三十二相见<persName>如来</persName>不。须菩提答言。 <lb ed="X" n="0614c10"/><lb ed="R092" n="0574b01"/>三十二相。<persName>佛</persName>之色身也。若以相为可见<persName>如来</persName>。不也 <lb ed="X" n="0614c11"/><lb ed="R092" n="0574b02"/><persName>世尊</persName>。不可以相见<persName>如来</persName>者。此何以故。盖<persName>如来</persName>说三 <lb ed="X" n="0614c12"/><lb ed="R092" n="0574b03"/>十二相者。虽勝妙殊绝。不过色身耳。非真相也。是 <lb ed="X" n="0614c13"/><lb ed="R092" n="0574b04"/>名三十二相假名也。未有终不壞者。岂可以相见 <lb ed="X" n="0614c14"/><lb ed="R092" n="0574b05"/><persName>如来</persName>乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0614c15"/><lb ed="R092" n="0574b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0614c1501">须菩提若有善男子善女人<note place="inline">至</note>为他人说其福甚多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0614c16"/><lb ed="R092" n="0574b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0614c1601">【註】七宝佈施。外财也。身命佈施。内财也。外财易。内 <lb ed="X" n="0614c17"/><lb ed="R092" n="0574b08"/>财难。身命而至恒沙之多。难之难矣。然不脱有漏 <lb ed="X" n="0614c18"/><lb ed="R092" n="0574b09"/>之因。未明本性。若受持经偈。直趣菩提。为人解说。 <lb ed="X" n="0614c19"/><lb ed="R092" n="0574b10"/>使知各人自性。俱有般若波罗蜜法。则视捨身布 <lb ed="X" n="0614c20"/><lb ed="R092" n="0574b11"/>施之福。岂不甚多哉。</p> <lb ed="X" n="0614c21"/><lb ed="R092" n="0574b12"/><p xml:id="pX25p0614c2101">【讲】<persName>佛</persName>又语须菩提曰。世间所重者。莫过于身命。若 <lb ed="X" n="0614c22"/><lb ed="R092" n="0574b13"/>有善男善女。以恒河沙等身命之多。不惜而以布 <lb ed="X" n="0614c23"/><lb ed="R092" n="0574b14"/>施。凡可以利天下者。无不为矣。其所获福。视宝施 <lb ed="X" n="0614c24"/><lb ed="R092" n="0574b15"/>之福尤勝。但不明本性时。有为顽福耳。若复有人。 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0615a" n="0615a"/> <lb ed="X" n="0615a01"/><lb ed="R092" n="0574b16"/>于此经中。乃至四句偈等。受持于<anchor xml:id="nkr_note_add_0615a0101" n="0615a0101"/><anchor xml:id="beg0615a0101" n="0615a0101"/>己<anchor xml:id="end0615a0101"/>而不失。教诲 <lb ed="X" n="0615a02"/><lb ed="R092" n="0574b17"/>于人而不倦。则自悟悟人。人<anchor xml:id="nkr_note_add_0615a0201" n="0615a0201"/><anchor xml:id="beg0615a0201" n="0615a0201"/>己<anchor xml:id="end0615a0201"/>兼利。获福无量。较 <lb ed="X" n="0615a03"/><lb ed="R092" n="0574b18"/>彼捨身佈施者。不更多乎。此金刚般若波罗蜜法。 <lb ed="X" n="0615a04"/><lb ed="R092" n="0575a01"/>所当奉持者也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0615a05"/><lb ed="R092" n="0575a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">離相寂灭分第十四</cb:mulu><head>〇離相寂灭分第十四</head><p xml:id="pX25p0615a0510" cb:place="inline"><note place="inline">分为四节。此分是说<persName>佛</persName>之寂灭真性。乃真相之。離相者。 <lb ed="X" n="0615a06"/><lb ed="R092" n="0575a03"/>離有为相。寂灭者。不住相不生心也。若人能離却诸相。则心无所住。而一切妄念息皆不生。直下顿空。即 <lb ed="X" n="0615a07"/><lb ed="R092" n="0575a04"/>证金刚般若无上菩提。返归寂灭矣</note>。</p> <lb ed="X" n="0615a08"/><lb ed="R092" n="0575a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0615a0801">尔时须菩提闻说是经<note place="inline">至</note>是名第一波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0615a09"/><lb ed="R092" n="0575a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0615a0901">【註】深解者。大彻悟也。義趣。義理旨趣。義乃名中之 <lb ed="X" n="0615a10"/><lb ed="R092" n="0575a07"/>義。趣则義之指归处也。涕泪皆自目出如雨滴曰 <lb ed="X" n="0615a11"/><lb ed="R092" n="0575a08"/>涕。如水流曰泪。有声无泪曰悲。无声有泪曰泣。慧 <lb ed="X" n="0615a12"/><lb ed="R092" n="0575a09"/>眼智慧眼也。是经者。文字般若也。实相者。实相般 <lb ed="X" n="0615a13"/><lb ed="R092" n="0575a10"/>若也。生实相般若现前。即显自性也。凡所有相。皆 <lb ed="X" n="0615a14"/><lb ed="R092" n="0575a11"/>是虚妄。则真空自性。为实相矣。道修曰功。见性曰 <lb ed="X" n="0615a15"/><lb ed="R092" n="0575a12"/>德。心不疑曰信。悟礼義曰解。领纳曰受。坚守曰持。 <lb ed="X" n="0615a16"/><lb ed="R092" n="0575a13"/>如是如是者。谓言当于理。而印可之也。惊者疑其 <lb ed="X" n="0615a17"/><lb ed="R092" n="0575a14"/>言之过。怖者恐其道之高。畏者惧其行之难。波罗 <lb ed="X" n="0615a18"/><lb ed="R092" n="0575a15"/>蜜有六种。一佈施。二持戒。三忍辱。四精进。五禅定。 <lb ed="X" n="0615a19"/><lb ed="R092" n="0575a16"/>六智慧。疏抄以第一即佈施。然六祖云。摩诃般若 <lb ed="X" n="0615a20"/><lb ed="R092" n="0575a17"/>波罗蜜。最尊最上最第一。断乎以般若为第一也 <lb ed="X" n="0615a21"/><lb ed="R092" n="0575a18"/>【讲】当时须菩提。一向在实相上用心。所以法见未 <lb ed="X" n="0615a22"/><lb ed="R092" n="0575b01"/>忘。闻<persName>佛</persName>说是经名。方知实相。即是非相。凡圣情尽。 <lb ed="X" n="0615a23"/><lb ed="R092" n="0575b02"/>人法双忘。一切相離。无非是<persName>佛</persName>境界。心中深悟解。 <lb ed="X" n="0615a24"/><lb ed="R092" n="0575b03"/>得此義之趣。自伤得闻此经之晚。乃涕泪悲泣。而 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0615b" n="0615b"/> <lb ed="X" n="0615b01"/><lb ed="R092" n="0575b04"/>白<persName>佛</persName>言。世间所少有者。我<persName>世尊</persName>也。今日说此深奥 <lb ed="X" n="0615b02"/><lb ed="R092" n="0575b05"/>经典。我从昔来。<anchor xml:id="nkr_note_add_0615b0201" n="0615b0201"/><anchor xml:id="beg0615b0201" n="0615b0201"/>已<anchor xml:id="end0615b0201"/>证四果。所得智慧眼。善能聆悟。 <lb ed="X" n="0615b03"/><lb ed="R092" n="0575b06"/>未曾得闻如是之经。何幸今日。闻所未闻耶。<persName>世尊</persName>。 <lb ed="X" n="0615b04"/><lb ed="R092" n="0575b07"/>我闻而信。不待言矣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0615b0401" n="0615b0401"/><anchor xml:id="beg0615b0401" n="0615b0401"/>但<anchor xml:id="end0615b0401"/>恐能信者少耳。若复有人。 <lb ed="X" n="0615b05"/><lb ed="R092" n="0575b08"/>得闻是经。信心淸净。发一念笃信之心。其心纯是 <lb ed="X" n="0615b06"/><lb ed="R092" n="0575b09"/>天真。毫无欲尘所染。便是淸净。般若慧光。从文字 <lb ed="X" n="0615b07"/><lb ed="R092" n="0575b10"/>般若即悟。自悟实相般若。而真实不虚之相。从此 <lb ed="X" n="0615b08"/><lb ed="R092" n="0575b11"/>生矣。当知是人现前。<anchor xml:id="nkr_note_add_0615b0801" n="0615b0801"/><anchor xml:id="beg0615b0801" n="0615b0801"/>已<anchor xml:id="end0615b0801"/>能成就第一稀有功德。而 <lb ed="X" n="0615b09"/><lb ed="R092" n="0575b12"/>非寻常之功德也。盖这个得闻。便是闻慧淸净。这 <lb ed="X" n="0615b10"/><lb ed="R092" n="0575b13"/>个信心。便是思慧淸净。这个实相。便是修慧淸净。 <lb ed="X" n="0615b11"/><lb ed="R092" n="0575b14"/>皆自心功德。即诸<persName>佛</persName>之所修为。故云第一稀有也。 <lb ed="X" n="0615b12"/><lb ed="R092" n="0575b15"/>然虽生实相。不外无生。所谓实相者。不可执以为 <lb ed="X" n="0615b13"/><lb ed="R092" n="0575b16"/>相。本无形迹。即是非相。若说无相。恐成断灭。故如 <lb ed="X" n="0615b14"/><lb ed="R092" n="0575b17"/>来说名实相。亦是假名耳。<persName>世尊</persName>如是经法。最难信 <lb ed="X" n="0615b15"/><lb ed="R092" n="0575b18"/>解。如我辈亲见<persName>如来</persName>。得闻此经。信其言之实。解其 <lb ed="X" n="0615b16"/><lb ed="R092" n="0576a01"/>理之妙。听受而持守之。不为难事。若至将来末世 <lb ed="X" n="0615b17"/><lb ed="R092" n="0576a02"/>後五百岁。去圣时远。五浊恶世。魔强法弱之际。其 <lb ed="X" n="0615b18"/><lb ed="R092" n="0576a03"/>时倘有众生。得闻是经。亦能信解受持。是人真第 <lb ed="X" n="0615b19"/><lb ed="R092" n="0576a04"/>一等人。而不可多得者。此人何故不多得也。以其 <lb ed="X" n="0615b20"/><lb ed="R092" n="0576a05"/>信解。能悟真空。<anchor xml:id="nkr_note_add_0615b2001" n="0615b2001"/><anchor xml:id="beg0615b2001" n="0615b2001"/>已<anchor xml:id="end0615b2001"/>无人我四相。而得人空。所以能 <lb ed="X" n="0615b21"/><lb ed="R092" n="0576a06"/>无四相者何也。以解我等四相。即是非相。人我两 <lb ed="X" n="0615b22"/><lb ed="R092" n="0576a07"/>忘。众寿尽泯。原无有法可得。而证法空。此又何以 <lb ed="X" n="0615b23"/><lb ed="R092" n="0576a08"/>故。不唯但解法空。而又解得一切俱空之非相。大 <lb ed="X" n="0615b24"/><lb ed="R092" n="0576a09"/>凡众生。不能同<persName>佛</persName>。为六尘染著。拘拘形相故耳。若 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0615c" n="0615c"/> <lb ed="X" n="0615c01"/><lb ed="R092" n="0576a10"/>離一切诸相。其心空寂。无异诸<persName>佛</persName>觉地。即与诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0615c02"/><lb ed="R092" n="0576a11"/>齐名可也。寧非第一稀有也。此正当機深解義趣 <lb ed="X" n="0615c03"/><lb ed="R092" n="0576a12"/>处故。<persName>佛</persName>为之印可曰。如是如是。谓其言当于理。而 <lb ed="X" n="0615c04"/><lb ed="R092" n="0576a13"/>深契<persName>佛</persName>意也。且不唯信解受持。为第一稀有也。若 <lb ed="X" n="0615c05"/><lb ed="R092" n="0576a14"/>复有人。但得闻是经。而不惊疑其言之过。不恐怖 <lb ed="X" n="0615c06"/><lb ed="R092" n="0576a15"/>其道之高。不畏惧其行之难。此人亦甚为稀有。何 <lb ed="X" n="0615c07"/><lb ed="R092" n="0576a16"/>以故。此虽信有浅深。而信<persName>佛</persName>说之第一波罗蜜则 <lb ed="X" n="0615c08"/><lb ed="R092" n="0576a17"/>同也。然<persName>如来</persName>所说第一波罗蜜。岂真有第一波罗 <lb ed="X" n="0615c09"/><lb ed="R092" n="0576a18"/>蜜哉。顺俗谛故。说第一波罗蜜。顺真谛即非第一 <lb ed="X" n="0615c10"/><lb ed="R092" n="0576b01"/>波罗蜜。顺中道第一義谛。是名第一波罗蜜。而闻 <lb ed="X" n="0615c11"/><lb ed="R092" n="0576b02"/>之不惊怖畏者。岂不同谓之稀有耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0615c12"/><lb ed="R092" n="0576b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0615c1201">须菩提忍辱波罗蜜<note place="inline">至</note>又说一切众生即非众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0615c13"/><lb ed="R092" n="0576b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0615c1301">【註】羞自外至者为辱。忍谓不起恨心。以乱真性也。 <lb ed="X" n="0615c14"/><lb ed="R092" n="0576b05"/>昔往昔也。为犹被也。梵语歌利。华言极恶。割剥也。 <lb ed="X" n="0615c15"/><lb ed="R092" n="0576b06"/>截断也。支四体也。解散也。嗔气盛也。恨怨甚也。五 <lb ed="X" n="0615c16"/><lb ed="R092" n="0576b07"/>百世。指前世而言。忍辱则无恨。无恨则无苦。无苦 <lb ed="X" n="0615c17"/><lb ed="R092" n="0576b08"/>则有乐。故曰仙人。则无苦而有乐矣。</p> <lb ed="X" n="0615c18"/><lb ed="R092" n="0576b09"/><p xml:id="pX25p0615c1801">【讲】<persName>佛</persName>告须菩提云。世间万事。莫妙于忍。而最难忍 <lb ed="X" n="0615c19"/><lb ed="R092" n="0576b10"/>者。莫过于辱。凡有横逆之事。辱境之来。怡然处之。 <lb ed="X" n="0615c20"/><lb ed="R092" n="0576b11"/>不起嗔恨。以乱本性。则心同太虚。即到觉地。此忍 <lb ed="X" n="0615c21"/><lb ed="R092" n="0576b12"/>辱波罗蜜也。然本性真空无相。果能妄怒不行。绝 <lb ed="X" n="0615c22"/><lb ed="R092" n="0576b13"/>不留含忍之意。则外不见其有辱。内不见其能忍。 <lb ed="X" n="0615c23"/><lb ed="R092" n="0576b14"/>浑然两忘。此<persName>如来</persName>说非忍辱波罗蜜。是名忍辱波 <lb ed="X" n="0615c24"/><lb ed="R092" n="0576b15"/>罗蜜也。此何以故。须菩提。如我往昔因中。被歌利 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0616a" n="0616a"/> <lb ed="X" n="0616a01"/><lb ed="R092" n="0576b16"/>王割截身体。辱亦至矣。我于尔时。心如虚空。不起 <lb ed="X" n="0616a02"/><lb ed="R092" n="0576b17"/>四相。不见割截者是我。割截我者是人。割截之人 <lb ed="X" n="0616a03"/><lb ed="R092" n="0576b18"/>是众生。被割截之我是寿者。此何故而能然也。我 <lb ed="X" n="0616a04"/><lb ed="R092" n="0577a01"/>于往昔。节节肢解时。<anchor xml:id="nkr_note_add_0616a0401" n="0616a0401"/><anchor xml:id="beg0616a0401" n="0616a0401"/>已<anchor xml:id="end0616a0401"/>辱之极。势若难忍。设有四 <lb ed="X" n="0616a05"/><lb ed="R092" n="0577a02"/>相。必生嗔恨之心。不能顺受矣。又何以为忍辱乎。 <lb ed="X" n="0616a06"/><lb ed="R092" n="0577a03"/>然此特一世事耳。须菩提。我又念过去。于五百世 <lb ed="X" n="0616a07"/><lb ed="R092" n="0577a04"/>前。曾作忍辱仙人。修忍辱行。于尔时所处之世。亦 <lb ed="X" n="0616a08"/><lb ed="R092" n="0577a05"/>无我人等四相。此所以久修忍辱行。而视忍辱为 <lb ed="X" n="0616a09"/><lb ed="R092" n="0577a06"/>常直。忍无所忍耳。甚矣相之不可著也。就忍辱推 <lb ed="X" n="0616a10"/><lb ed="R092" n="0577a07"/>之。而一切俱应離相。是故须菩提。学道菩萨。欲成 <lb ed="X" n="0616a11"/><lb ed="R092" n="0577a08"/><persName>佛</persName>道。当離去一切形相。湛然中虚。发无上正等正 <lb ed="X" n="0616a12"/><lb ed="R092" n="0577a09"/>觉之心。不当住色而生可好之心。不当住于声香 <lb ed="X" n="0616a13"/><lb ed="R092" n="0577a10"/>味触法。而生可欲之心。当生淸净无所住著心。则 <lb ed="X" n="0616a14"/><lb ed="R092" n="0577a11"/>此心真纯无欲。圆通无碍。非一切相之所繫缚。乃 <lb ed="X" n="0616a15"/><lb ed="R092" n="0577a12"/>为应住。若心于六尘上。一有所住。便生妄想。不能 <lb ed="X" n="0616a16"/><lb ed="R092" n="0577a13"/>離相。则非菩萨所应住矣。又即一切之中。摘出布 <lb ed="X" n="0616a17"/><lb ed="R092" n="0577a14"/>施言之。是故<persName>佛</persName>说菩萨。心不应住著色相佈施。一 <lb ed="X" n="0616a18"/><lb ed="R092" n="0577a15"/>菩萨不为自身五欲快乐。而行佈施。但为利益一 <lb ed="X" n="0616a19"/><lb ed="R092" n="0577a16"/>切众生故。应如是不住色相佈施。若佈施住色相。 <lb ed="X" n="0616a20"/><lb ed="R092" n="0577a17"/>见有可施之物。所施之人。行施之我。是不離一切 <lb ed="X" n="0616a21"/><lb ed="R092" n="0577a18"/>相。启众生以著相之心。岂菩萨利益众生。而欲同 <lb ed="X" n="0616a22"/><lb ed="R092" n="0577b01"/>登彼岸之心乎。所以<persName>如来</persName>。常说一切诸相。总是幻 <lb ed="X" n="0616a23"/><lb ed="R092" n="0577b02"/>有。于真性中。本来无相。非真相也。又说一切众生 <lb ed="X" n="0616a24"/><lb ed="R092" n="0577b03"/>者。以心有四相。迷而不悟。故为众生。若使妄念咸 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0616b" n="0616b"/> <lb ed="X" n="0616b01"/><lb ed="R092" n="0577b04"/>消。人我一体。即非众生矣。相与众生本无住。而心 <lb ed="X" n="0616b02"/><lb ed="R092" n="0577b05"/>又何可有住耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0616b03"/><lb ed="R092" n="0577b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0616b0301">须菩提<persName>如来</persName>是真语者<note place="inline">至</note>所得法此法无实无虚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0616b04"/><lb ed="R092" n="0577b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0616b0401">【註】真则不伪。实则不虚。如必当理。诳欺诳也。异怪 <lb ed="X" n="0616b05"/><lb ed="R092" n="0577b08"/>异也。始终一致。亦曰不异。</p> <lb ed="X" n="0616b06"/><lb ed="R092" n="0577b09"/><p xml:id="pX25p0616b0601">【讲】<persName>佛</persName>告须菩提。<persName>如来</persName>以前所说。或明我空。显般若 <lb ed="X" n="0616b07"/><lb ed="R092" n="0577b10"/>之深。或明法空。显般若之甚深。是真切语者。是诚 <lb ed="X" n="0616b08"/><lb ed="R092" n="0577b11"/>实语者。是如理而语。非幻妄不常者。是实心慈悲。 <lb ed="X" n="0616b09"/><lb ed="R092" n="0577b12"/>不为欺诳之语者。是至庸至一。不为变易怪异之 <lb ed="X" n="0616b10"/><lb ed="R092" n="0577b13"/>语者。总是说无上菩提。欲人了悟<persName>佛</persName>法。须菩提。如 <lb ed="X" n="0616b11"/><lb ed="R092" n="0577b14"/>来所说。乃<persName>如来</persName>所得。虚则著空。实则著有。<persName>如来</persName>所 <lb ed="X" n="0616b12"/><lb ed="R092" n="0577b15"/>得法。将以此法为实耶。本体空寂。无相可得。实而 <lb ed="X" n="0616b13"/><lb ed="R092" n="0577b16"/>虚。莫知其所为实也。将以此法为虚耶。妙用无方。 <lb ed="X" n="0616b14"/><lb ed="R092" n="0577b17"/>取之不匮。虚而实。莫知其所为虚也。实而非实。虚 <lb ed="X" n="0616b15"/><lb ed="R092" n="0577b18"/>而非虚。体用备矣。此法之妙。诚以是哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0616b16"/><lb ed="R092" n="0578a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0616b1601">须菩提菩萨心住于法<note place="inline">至</note>皆得成就无量无边功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0616b17"/><lb ed="R092" n="0578a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0616b1701">【註】住于法者。执著于法。谓非随機化导。而住法尘 <lb ed="X" n="0616b18"/><lb ed="R092" n="0578a03"/>也。佈施。法施也。乃教化众生之谓。当来世。犹云将 <lb ed="X" n="0616b19"/><lb ed="R092" n="0578a04"/>来後世也。指<persName>如来</persName>灭後像法末世言。</p> <lb ed="X" n="0616b20"/><lb ed="R092" n="0578a05"/><p xml:id="pX25p0616b2001">【讲】<persName>佛</persName>语须菩提。我谓佈施者。有财施<anchor xml:id="nkr_note_orig_0616001" n="0616001"/>言法施。法施 <lb ed="X" n="0616b21"/><lb ed="R092" n="0578a06"/>教化众生。使皆成<persName>佛</persName>也。然虽曰法施。凡所说之法。 <lb ed="X" n="0616b22"/><lb ed="R092" n="0578a07"/>总是随人迷悟浅深。迎機化导。使悟本性。皆是假 <lb ed="X" n="0616b23"/><lb ed="R092" n="0578a08"/>设。故菩萨心行佈施。亦不当住法。若心住于法。而 <lb ed="X" n="0616b24"/><lb ed="R092" n="0578a09"/>行佈施。法亦是尘。遮蔽真空性体。障起无明贪爱。 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0616c" n="0616c"/> <lb ed="X" n="0616c01"/><lb ed="R092" n="0578a10"/>四相未除。如人入暗室之中。昏黑一无所见矣。若 <lb ed="X" n="0616c02"/><lb ed="R092" n="0578a11"/>菩萨心不住法而行佈施。则无法尘障蔽真性。洞 <lb ed="X" n="0616c03"/><lb ed="R092" n="0578a12"/>达无碍。遇众生施教。如人本有眼目。又当皎日之 <lb ed="X" n="0616c04"/><lb ed="R092" n="0578a13"/>照。黑白分明。毫无隐匿。悉见种种形色矣。此所以 <lb ed="X" n="0616c05"/><lb ed="R092" n="0578a14"/>贵心无住法也。当知是经。但诠无住之法。使众生 <lb ed="X" n="0616c06"/><lb ed="R092" n="0578a15"/>明真如本性。了悟自性中。莫大之功用德行。却无 <lb ed="X" n="0616c07"/><lb ed="R092" n="0578a16"/>定法可求。亦无定法可执。实为稀有。无人不当受 <lb ed="X" n="0616c08"/><lb ed="R092" n="0578a17"/>持。非夙世种善根者。未易値遇。现在不消说得。须 <lb ed="X" n="0616c09"/><lb ed="R092" n="0578a18"/>菩提。当来之世。若有善男善女。能于此经。受持读 <lb ed="X" n="0616c10"/><lb ed="R092" n="0578b01"/>诵。深信无相无住之理。不徒为口耳之学。一一究 <lb ed="X" n="0616c11"/><lb ed="R092" n="0578b02"/>明其義。而心悟真空之妙。是人即为<persName>如来</persName>以<persName>佛</persName>智 <lb ed="X" n="0616c12"/><lb ed="R092" n="0578b03"/>慧眼照鉴之。尽知尽见。普加覆护是等之人。皆得 <lb ed="X" n="0616c13"/><lb ed="R092" n="0578b04"/>成就无量无边见性功德。周法界而无方。自悟悟 <lb ed="X" n="0616c14"/><lb ed="R092" n="0578b05"/>人。普度群生。历万劫而常在。觉遍一时。连于後世。 <lb ed="X" n="0616c15"/><lb ed="R092" n="0578b06"/>其为功德。岂有限量边岸哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0616c16"/><lb ed="R092" n="0578b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">持经功德分第十五</cb:mulu><head>〇持经功德分第十五</head><p xml:id="pX25p0616c1610" cb:place="inline"><note place="inline">分为二节。受持此经者。即能成就无量无边功德。持兼 <lb ed="X" n="0616c17"/><lb ed="R092" n="0578b08"/>行持诵持功德。不離自性。兼自觉觉他言</note>。</p> <lb ed="X" n="0616c18"/><lb ed="R092" n="0578b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0616c1801">须菩提若有善男子善女人<note place="inline">至</note>受持读诵为人解说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0616c19"/><lb ed="R092" n="0578b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0616c1901">【註】初日分。谓早晨。中日分。谓日午。後日分。谓晚间。 <lb ed="X" n="0616c20"/><lb ed="R092" n="0578b11"/>分时分也。等者数相比也。</p> <lb ed="X" n="0616c21"/><lb ed="R092" n="0578b12"/><p xml:id="pX25p0616c2101">【讲】<persName>佛</persName>语须菩提。设有善男善女。于初日分。以恒河 <lb ed="X" n="0616c22"/><lb ed="R092" n="0578b13"/>沙等身命之多。方便佈施。及日中时分。亦复如是。 <lb ed="X" n="0616c23"/><lb ed="R092" n="0578b14"/>至日晚时分。又复如是。一日之间。三度捨身。至于 <lb ed="X" n="0616c24"/><lb ed="R092" n="0578b15"/>百千万亿劫数。皆以身施。可云勤且多难且久矣。 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0617a" n="0617a"/> <lb ed="X" n="0617a01"/><lb ed="R092" n="0578b16"/>其获福报应亦无量。然所获者。止是世间有为之 <lb ed="X" n="0617a02"/><lb ed="R092" n="0578b17"/>福。未能離乎烦恼。而终有尽也。若复有人闻此经 <lb ed="X" n="0617a03"/><lb ed="R092" n="0578b18"/>典。即信于心。随顺其说。而不违逆。此为善入福慧。 <lb ed="X" n="0617a04"/><lb ed="R092" n="0579a01"/>当受出世间福。其福<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a0401" n="0617a0401"/><anchor xml:id="beg0617a0401" n="0617a0401"/>已<anchor xml:id="end0617a0401"/>勝彼世间捨身之福。何况 <lb ed="X" n="0617a05"/><lb ed="R092" n="0579a02"/>书写以流通其章句。受持而身行其法。读诵而寻 <lb ed="X" n="0617a06"/><lb ed="R092" n="0579a03"/>绎其文。解悟其理。又以是经廣为解说其義。使人 <lb ed="X" n="0617a07"/><lb ed="R092" n="0579a04"/>闻经信解。力行不倦。则非徒自明<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a0701" n="0617a0701"/><anchor xml:id="beg0617a0701" n="0617a0701"/>己<anchor xml:id="end0617a0701"/>性。且教人各 <lb ed="X" n="0617a08"/><lb ed="R092" n="0579a05"/>明其性。其福德又安有量哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0617a09"/><lb ed="R092" n="0579a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0617a0901">须菩提以要言之<note place="inline">至</note>以诸花香而散其处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0617a10"/><lb ed="R092" n="0579a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0617a1001">【註】要简要也。思心思也。议言议也。称秤称。量器量。 <lb ed="X" n="0617a11"/><lb ed="R092" n="0579a08"/>功以进修言。德以全理言。乘者车乘也。取行载義。 <lb ed="X" n="0617a12"/><lb ed="R092" n="0579a09"/>发者发起也。大乘菩萨乘也。最上乘<persName>佛</persName>乘也。揹负 <lb ed="X" n="0617a13"/><lb ed="R092" n="0579a10"/>曰荷。在肩曰担。乐喜好也。小法。小乘法也。在在处 <lb ed="X" n="0617a14"/><lb ed="R092" n="0579a11"/>处。言其所在之处不一也。</p> <lb ed="X" n="0617a15"/><lb ed="R092" n="0579a12"/><p xml:id="pX25p0617a1501">【讲】<persName>佛</persName>告须菩提。擧要言之。是经显真空法性。明无 <lb ed="X" n="0617a16"/><lb ed="R092" n="0579a13"/>相真宗。此般若经法。有不可以心思测度。不可以 <lb ed="X" n="0617a17"/><lb ed="R092" n="0579a14"/>言论拟议。又不可以如物。而称量其轻重多少也。 <lb ed="X" n="0617a18"/><lb ed="R092" n="0579a15"/>则此经之功德无边际。虽赞歎。有所不能尽。而如 <lb ed="X" n="0617a19"/><lb ed="R092" n="0579a16"/>来其容易说乎。为发大乘心者说。为发最上乘心 <lb ed="X" n="0617a20"/><lb ed="R092" n="0579a17"/>者说也。盖此经有无边功德。<persName>如来</persName>说此。不止教人 <lb ed="X" n="0617a21"/><lb ed="R092" n="0579a18"/>自修出世成就一<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a2101" n="0617a2101"/><anchor xml:id="beg0617a2101" n="0617a2101"/>己<anchor xml:id="end0617a2101"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a2102" n="0617a2102"/><anchor xml:id="beg0617a2102" n="0617a2102"/>已<anchor xml:id="end0617a2102"/>。实使自度度人也。发大 <lb ed="X" n="0617a22"/><lb ed="R092" n="0579b01"/>乘者。普载一切众生。同到彼岸<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a2201" n="0617a2201"/><anchor xml:id="beg0617a2201" n="0617a2201"/>已<anchor xml:id="end0617a2201"/>。是菩萨地位矣。 <lb ed="X" n="0617a23"/><lb ed="R092" n="0579b02"/>然犹未也。发最上乘者。则不止普度众生将幷菩 <lb ed="X" n="0617a24"/><lb ed="R092" n="0579b03"/>萨兼载之方。是成<persName>佛</persName>地位。<persName>如来</persName>为说之意。其法力 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0617b" n="0617b"/> <lb ed="X" n="0617b01"/><lb ed="R092" n="0579b04"/>廣大如此。而能承任者亦难矣。若有人。能受持读 <lb ed="X" n="0617b02"/><lb ed="R092" n="0579b05"/>诵。既以成<anchor xml:id="nkr_note_add_0617b0201" n="0617b0201"/><anchor xml:id="beg0617b0201" n="0617b0201"/>己<anchor xml:id="end0617b0201"/>。廣为人说。又能成人。人<anchor xml:id="nkr_note_add_0617b0202" n="0617b0202"/><anchor xml:id="beg0617b0202" n="0617b0202"/>己<anchor xml:id="end0617b0202"/>兼成。功德 <lb ed="X" n="0617b03"/><lb ed="R092" n="0579b06"/>无量。<persName>如来</persName>于此一一。悉知悉见。是人成就此经所 <lb ed="X" n="0617b04"/><lb ed="R092" n="0579b07"/>具功德。等无有异。如是人等。其力量之大。信堪荷 <lb ed="X" n="0617b05"/><lb ed="R092" n="0579b08"/>担<persName>如来</persName>无上正<persName>等正觉</persName>之法无难也。此何以故。盖 <lb ed="X" n="0617b06"/><lb ed="R092" n="0579b09"/>持说是经者。皆能发大乘最上乘心。而法亦能任 <lb ed="X" n="0617b07"/><lb ed="R092" n="0579b10"/>其大矣。若喜乐小乘法者。只知有<anchor xml:id="nkr_note_add_0617b0701" n="0617b0701"/><anchor xml:id="beg0617b0701" n="0617b0701"/>己<anchor xml:id="end0617b0701"/>。不知有人。便 <lb ed="X" n="0617b08"/><lb ed="R092" n="0579b11"/>是著我人众生寿者之四见。惑于幻相。未悟真空。 <lb ed="X" n="0617b09"/><lb ed="R092" n="0579b12"/>即于此经无相妙義。毫无领略。于<anchor xml:id="nkr_note_add_0617b0901" n="0617b0901"/><anchor xml:id="beg0617b0901" n="0617b0901"/>己<anchor xml:id="end0617b0901"/>不能听受读 <lb ed="X" n="0617b10"/><lb ed="R092" n="0579b13"/>诵。于人不能解说开导。是将不可思议功德。而轻 <lb ed="X" n="0617b11"/><lb ed="R092" n="0579b14"/>弃之。岂能承任无上菩提。故<persName>佛</persName>不为彼说。非有所 <lb ed="X" n="0617b12"/><lb ed="R092" n="0579b15"/>偏也。当知此经永为万世不刊之典。须菩提。但随 <lb ed="X" n="0617b13"/><lb ed="R092" n="0579b16"/>经所在之处。一切世间。天道人道阿修罗道。所当 <lb ed="X" n="0617b14"/><lb ed="R092" n="0579b17"/>供养者也。当知此经所在之处。即为<persName>如来</persName>真身舍 <lb ed="X" n="0617b15"/><lb ed="R092" n="0579b18"/>利宝塔。皆应起恭敬之心。作礼而五体投地。围绕 <lb ed="X" n="0617b16"/><lb ed="R092" n="0580a01"/>而大众皈依。以诸种花香。而散满其处。以为供养 <lb ed="X" n="0617b17"/><lb ed="R092" n="0580a02"/>也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0617b18"/><lb ed="R092" n="0580a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">能净业障分第十六</cb:mulu><head>〇能净业障分第十六</head><p xml:id="pX25p0617b1810" cb:place="inline"><note place="inline">能净业障。言此经之功德。能消灭能世之罪。业障者。言罪 <lb ed="X" n="0617b19"/><lb ed="R092" n="0580a04"/>业之障蔽心光。如帷幔之障蔽人目。不目天日也。经力固能净障。须要受持。能净其心。斯真受持。若以淸 <lb ed="X" n="0617b20"/><lb ed="R092" n="0580a05"/>净心受持读诵此经。先世罪业安有不消。先世且消。而况现在者乎</note>。</p> <lb ed="X" n="0617b21"/><lb ed="R092" n="0580a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0617b2101">复次须菩提若善男子善女人<note place="inline">至</note>果报亦不可思议。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0617b22"/><lb ed="R092" n="0580a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0617b2201">【註】恶道犹恶境。极言之则三恶道也。先世即前生。 <lb ed="X" n="0617b23"/><lb ed="R092" n="0580a08"/>梵语阿僧祇。犹云无尽数。那由他犹云一万万。劫 <lb ed="X" n="0617b24"/><lb ed="R092" n="0580a09"/>者世也。値遇也。十万曰亿。总极言其多。承事。顺承 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0617c" n="0617c"/> <lb ed="X" n="0617c01"/><lb ed="R092" n="0580a10"/>奉侍也。具说者尽说也。狐是狐狸。其性多疑。故人 <lb ed="X" n="0617c02"/><lb ed="R092" n="0580a11"/>之多疑不决者。曰狐疑。功有所成曰果。理有所验 <lb ed="X" n="0617c03"/><lb ed="R092" n="0580a12"/>曰报。非止今生。後世果报之说也。</p> <lb ed="X" n="0617c04"/><lb ed="R092" n="0580a13"/><p xml:id="pX25p0617c0401">【讲】弟子复编次。<persName>佛</persName>语须菩提曰。人能持经。不唯成 <lb ed="X" n="0617c05"/><lb ed="R092" n="0580a14"/>就无边功德。幷可消夙世业障。若有善男善女。能 <lb ed="X" n="0617c06"/><lb ed="R092" n="0580a15"/>受持读诵此经。真可敬重者也。而反为人所轻。真 <lb ed="X" n="0617c07"/><lb ed="R092" n="0580a16"/>可尊贵者也。而反为人所贱。其故何哉。盖必是人。 <lb ed="X" n="0617c08"/><lb ed="R092" n="0580a17"/>先世未闻经时。执泥四相。染著六尘。造有罪孽。当 <lb ed="X" n="0617c09"/><lb ed="R092" n="0580a18"/>堕恶道。以今世人轻贱故。准抵得先世罪孽。即尽 <lb ed="X" n="0617c10"/><lb ed="R092" n="0580b01"/>为消灭矣。既免恶报。真性亦开。是能除妄归真。当 <lb ed="X" n="0617c11"/><lb ed="R092" n="0580b02"/>得无上菩提之正果。而持经功德。为何如哉。须菩 <lb ed="X" n="0617c12"/><lb ed="R092" n="0580b03"/>提。持经功德。即成无上菩提。此非妄言也。试以我 <lb ed="X" n="0617c13"/><lb ed="R092" n="0580b04"/>证之。我思过去无尽数万劫。在燃灯<persName>佛</persName>前。得遇八 <lb ed="X" n="0617c14"/><lb ed="R092" n="0580b05"/>百四千万亿无数诸<persName>佛</persName>。悉皆供养。而不敢怠。承事 <lb ed="X" n="0617c15"/><lb ed="R092" n="0580b06"/>而不敢违。无空过一处。而不供养者。是我历事诸 <lb ed="X" n="0617c16"/><lb ed="R092" n="0580b07"/><persName>佛</persName>之多如此。若复有人。于後来末法之世。能受持 <lb ed="X" n="0617c17"/><lb ed="R092" n="0580b08"/>读诵此经。其所得功德。以较我供养诸<persName>佛</persName>之功德。 <lb ed="X" n="0617c18"/><lb ed="R092" n="0580b09"/>我百分尙不及其一分。直推到千万亿分。乃至算 <lb ed="X" n="0617c19"/><lb ed="R092" n="0580b10"/>数之多。譬喩之廣。亦不能及也。盖供<persName>佛</persName>止求福报。 <lb ed="X" n="0617c20"/><lb ed="R092" n="0580b11"/>而持经则圆明本心。永脱轮迴。是岂所能挍量也 <lb ed="X" n="0617c21"/><lb ed="R092" n="0580b12"/>哉。持经功德。勝于供<persName>佛</persName>功德。世人应信我言矣。然 <lb ed="X" n="0617c22"/><lb ed="R092" n="0580b13"/>而犹未也。须菩提。若善男善女。于後来末法之世。 <lb ed="X" n="0617c23"/><lb ed="R092" n="0580b14"/>有能受持读诵。所得无量功德。我若尽言其详。或 <lb ed="X" n="0617c24"/><lb ed="R092" n="0580b15"/>有钝根小智之人。闻之反生疑畏之心。狂而无定 <pb ed="X" xml:id="X25.0498.0618a" n="0618a"/> <lb ed="X" n="0618a01"/><lb ed="R092" n="0580b16"/>持。乱而无定见。辗转狐疑。而不能信。所以我尙未 <lb ed="X" n="0618a02"/><lb ed="R092" n="0580b17"/>尽说耳。当知此经之義。深远难测。乃真空无相。最 <lb ed="X" n="0618a03"/><lb ed="R092" n="0580b18"/>上乘法。不可以心思言议。而穷其蕴也。至于受持 <lb ed="X" n="0618a04"/><lb ed="R092" n="0581a01"/>读诵。先世之罪业减消。无量之功德难及。而其所 <lb ed="X" n="0618a05"/><lb ed="R092" n="0581a02"/>得果报。又岂可以心思言议也哉。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0618a06"/><lb ed="R092" n="0581a03"/> <lb ed="X" n="0618a07"/><lb ed="R092" n="0581a04"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚经正解卷上</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0607a0901" to="#end0607a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0607a2201" to="#end0607a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0607b1201" to="#end0607b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0607b2001" to="#end0607b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0607c1101" to="#end0607c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0608a0101" to="#end0608a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0608a2001" to="#end0608a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0608b2101" to="#end0608b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0610a1501" to="#end0610a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0610a2301" to="#end0610a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0611a0301" to="#end0611a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">槁</lem><rdg wit="#wit.orig">稿</rdg></app> <app from="#beg0611a1001" to="#end0611a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0611a1301" to="#end0611a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0611a1401" to="#end0611a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0611c0301" to="#end0611c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0611c0401" to="#end0611c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0611c2101" to="#end0611c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0611c2102" to="#end0611c2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0611c2201" to="#end0611c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0612a0501" to="#end0612a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0612a1101" to="#end0612a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0612a1501" to="#end0612a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0612a2101" to="#end0612a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0612a2401" to="#end0612a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0613a1101" to="#end0613a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0613b1501" to="#end0613b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0613c0901" to="#end0613c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0613c1201" to="#end0613c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0614a1001" to="#end0614a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0614a1501" to="#end0614a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0614b0501" to="#end0614b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0614c0201" to="#end0614c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0614c0501" to="#end0614c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0614c0701" to="#end0614c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0615a0101" to="#end0615a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0615a0201" to="#end0615a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0615b0201" to="#end0615b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0615b0401" to="#end0615b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0615b0801" to="#end0615b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0615b2001" to="#end0615b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0616a0401" to="#end0616a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0617a0401" to="#end0617a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0617a0701" to="#end0617a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0617a2101" to="#end0617a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0617a2102" to="#end0617a2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0617a2201" to="#end0617a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0617b0201" to="#end0617b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0617b0202" to="#end0617b0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0617b0701" to="#end0617b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0617b0901" to="#end0617b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0616001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0616001">言疑有</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0607a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0607a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607a2201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0607b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0607b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0607c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0607c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0608a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608a0101">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0608a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0608b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0608b2101">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0610a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610a1501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0610a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0610a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0611a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611a0301">槁【CB】，稿【卍续】</note> <note n="0611a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611a1001">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0611a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611a1301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0611a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0611c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611c0301">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0611c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611c0401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0611c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0611c2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611c2102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0611c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0611c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0612a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0612a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0612a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0612a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0612a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0612a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0613a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613a1101">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0613b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613b1501">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0613c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613c0901">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0613c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0613c1201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0614a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0614a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0614b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614b0501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0614c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0614c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0614c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0614c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0615a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615a0101">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0615a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615a0201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0615b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0615b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615b0401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0615b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0615b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0615b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0616a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0616a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0617a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0617a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a0701">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0617a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a2101">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0617a2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a2102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0617a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0617b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617b0201">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0617b0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617b0202">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0617b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617b0701">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0617b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0617b0901">己【CB】，已【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>